قدرت تخصصی یا تبعیت سیاسی در بوروکراسی دولتی ایران

نوع مقاله : پژوهشی (با رویکردهای کیفی)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مدیریت دولتی گرایش تطبیقی و توسعه دانشگاه علامه طباطبایی ، تهران ، ایران

2 استاد، گروه مدیریت دولتی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

3 گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران

4 گروه مدیریت دولتی، دانشکده مدیریت، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

10.52547/jpap.2022.226886.1179

چکیده

هدف: هدف این است که با توجه به بوروکراسی آرمانی وبر به عنوان چارچوبی جهت تطبیق، مشخص شود که قدرت‌های سیاسی حاکم بر روند تصمیم‌گیری‌های سازمانی در بوروکراسی دولتی ایران تا چه اندازه با تخصص‌گرایی و قدرت تکنوکراتیک الگوی بوروکراسی آرمانی وبر که بازتاب آرای اداری است؛ همخوانی دارد.
طراحی/ روش‌شناسی/ رویکرد: دادههای این پژوهش با رویکرد کیفی مبتنی بر تحلیل مضمون استقرایی، نمونه گیری هدفمند و مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با 10 نفر از صاحبنظران اجرایی وزارت آموزش و پرورش گردآوری شد.
یافته‌های پژوهش: مضامین سازماندهنده شامل قدرت مبتنی بر سیاست،عدم پیروی از قوانین و دستورالعمل‌های مستند شده، در نظر نگرفتن زیرساخت و امکانات موجود، برتری ملاحظات سیاسی بر تصمیمات ، خویشاوندسالاری، بوروکراسی‌های زائد اداری، ضعف پاسخگویی و مسئولیت‌پذیری، سوابق کوتاه‌مدت خدمت وزراء ، مشخص نکردن اهداف، فرمالیزم، در نظر نگرفتن بوم‌شناسی محیطی، وجود فساد اداری، وجود تصمیمات مقطعی، ضعف استفاده از تخصص و پذیرش متخصصان، ضعف در صلاحیت علمی و سوابق تصمیم‌گیرندگان، ضعف مشارکت در تصمیمات، محدودیت نظام ارزیابی در تصمیمات، بی‌ثباتی و عدم هماهنگی و ضعف در اجرای برنامه‌ریزی است.
محدودیت‌ها و پیامدها: مدل نهایی توسط محقق ارائه شده است و نتایج حاصل از پژوهش ممکن است قابلیت تعمیم‌پذیری در تمامی سازمان‌های بخش دولتی را نداشته باشد
پیامدهای عملی:نتایج پژوهش نشان می دهد بوروکراسی دولتی ایران در چارچوب بوروکراسی وبر و مدل سالا، از لحاظ قدرت تخصصی گرایش بیشتری به مدل سالا دارد و تبعیت سیاسی نسبت به قدرت تخصصی در اولویت قرار می گیرد.
ابتکار یا ارزش مقاله: درپژوهش های انجام شده در کشور تا کنون به صورت مشخص و خاص میزان پایبندی و التزام بوروکراسی دولتی ایران به ویژگی های ساختاری همچون تخصص گرایی و قدرت تکنوکراتیک مطرح شده در بوروکراسی آرمانی و ایده آل وبر به عنوان یک مبنا که راهکاری برای حل بسیاری از مسائل و مشکلات اداری است مورد بررسی قرار نگرفته است

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Expertized power or political allegiance in the state bureaucracy of Iranian

نویسندگان [English]

  • Aida Honarmandi chokami 1
  • Reza Vaezi 2
  • fattah sharifzadeh 3
  • habib alah roodsaz 4
1 Ph.d student of Allameh Tabatabaei university
2 professor at Allameh-Tabatabaii University
3 Department of Public Administration, Faculty of Management and Accounting, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran
4 Department of Public Administration, Faculty of Management and Accounting, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Objective: The present study aimed to use Weber's ideal bureaucracy as a framework for adaptation, considering one of its structural features, namely specialization, which utilizes rationality,
Design/Methodology/Approach: Data of the present research were collected by a qualitative approach based on inductive thematic analysis, purposive snowball sampling, and semi-structured interviews with 10 executive experts of the Ministry of Education, and then they were coded and analyzed, and the network of extracted themes was drawn
Research Findings: There were 19 themes included policy-based power, non-compliance with documented laws and guidelines, disregard for existing infrastructures and facilities, the superiority of political considerations over decisions, nepotism, redundant bureaucracies, weakness of accountability, short-term records of ministerial service, failure to set goals, formalism, disregard for environmental ecology, corruption, periodic decisions, weakness in the use of expertise and acceptance of experts in decisions, weakness in scientific competence and background of decision-makers, poor participation in decisions, limited evaluation system in decisions, instability, lack of coordination, and weakness in the implementation of planning.
Limitations & Consequences: The final model is presented by the researcher and the results of the research may not be generalizable in all public sector organizations.
Practical Consequences: The results of the research show that in the government bureaucracy of Iran, in the framework of Weber and Sala model bureaucracy, specialized power is more inclined to model sala and political obedience is a priority.
Innovation or value of the Article: In the researches conducted in the country so far, the degree of adherence and commitment of the Iranian government bureaucracy to structural features such as specialization and technocratic power proposed in Weber's ideal bureaucracy as a basis for solving many problems and administrative problems have not been investigated

کلیدواژه‌ها [English]

  • Keywords: Weber's bureaucracy
  • Specialization
  • Prismatic society
  • Sala model
  • Thematic analysis