نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• سمانه صادقیان ¹
• مریم جعفرپور جاغرق ²

¹ گروه مدیریت، دانشکده علوم اداری و اقتصادی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد ایران.

² دانشجوی کارشناسی مدیریت بازرگانی،دانشکده علوم اداری و اقتصادی،دانشگاه فردوسی مشهد ،مشهد،ایران

چکیده

چکیده

هدف: پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر فلات‌زدگی شغلی بر ابهام نقش و تعارض نقش با نقش میانجی‌گری بی‌تفاوتی سازمانی انجام شده است. فلات‌زدگی شغلی به وضعیتی اشاره دارد که در آن کارکنان احساس می‌کنند در مسیر شغلی خود فرصت رشد، پیشرفت و ارتقا را از دست داده‌اند و در نتیجه انگیزش کاری و تمایل به بهبود عملکرد در آنان کاهش می‌یابد. در چنین شرایطی، کارکنان ممکن است درک روشنی از انتظارات شغلی نداشته باشند (ابهام نقش) و با فشارها و انتظارات متعارض میان نقش‌های مختلف خود مواجه شوند (تعارض نقش). از سوی دیگر، این وضعیت می‌تواند زمینه‌ساز بروز نوعی بی‌تفاوتی سازمانی شود که در آن کارکنان نسبت به اهداف و ارزش‌های سازمان بی‌علاقه شده و مشارکت فعالی در فرآیندهای کاری ندارند. هدف اصلی پژوهش حاضر، تبیین روابط میان این متغیرها و ارائه بینشی کاربردی برای مدیران سازمانی در جهت کاهش پیامدهای منفی فلات‌زدگی است.

طراحی/ روش‌شناسی/ رویکرد: از نظر هدف، پژوهش کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی–علّی است که با رویکرد قیاسی و بر مبنای فلسفه اثبات‌گرایی انجام شده است. جامعه آماری شامل ۳۵۰ نفر از کارکنان استانداری خراسان رضوی بوده که با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی ساده و بر اساس فرمول کوکران، ۱۸۳ نفر به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده‌ها شامل پرسش‌نامه استاندارد فلات‌زدگی شغلی میلیمن (۱۹۹۲)، پرسش‌نامه ابهام نقش کلووی و بارلینگ (۱۹۹۰)، پرسش‌نامه تعارض نقش گاجندران و هریسون (۲۰۰۷) و پرسش‌نامه بی‌تفاوتی سازمانی دانایی‌فرد و همکاران (۲۰۱۰) بود. پایایی ابزارها با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ تأیید شد و روایی سازه نیز از طریق تحلیل عاملی تأییدی بررسی گردید. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای SPSS نسخه ۲۷ و SmartPLS نسخه ۳ تحلیل شدند. برای بررسی برازش مدل مفهومی از شاخص نیکویی برازش کلی (GOF) و شاخص اعتبار پیش‌بینی (Q²) استفاده شد.

یافته‌های پژوهش: نتایج نشان داد که فلات‌زدگی شغلی تأثیر مثبت و معناداری بر ابهام نقش و تعارض نقش دارد؛ به‌طوری‌که افزایش احساس رکود شغلی در کارکنان، موجب افزایش درک ابهام و تعارض میان وظایف و انتظارات شغلی آنان می‌شود. همچنین، بی‌تفاوتی سازمانی تأثیر مستقیم و معناداری بر ابهام نقش و تعارض نقش داشت و نقش میانجی مؤثری در رابطه میان فلات‌زدگی شغلی با این دو متغیر ایفا کرد. به بیان دیگر، بخشی از اثر فلات‌زدگی شغلی بر ابهام و تعارض نقش از طریق افزایش سطح بی‌تفاوتی سازمانی منتقل می‌شود. نتایج مدل‌یابی معادلات ساختاری نشان داد که مدل از برازش مطلوبی برخوردار است. شاخص اعتبار پیش‌بینی (Q²) بالاتر از ۰.۱۵ و شاخص نیکویی برازش کلی (GOF=0.331) به‌دست آمد که بیانگر توان تبیین و برازش مناسب مدل مفهومی پژوهش هستند.

محدودیت‌ها و پیامدها: از جمله محدودیت‌های پژوهش، تغییر مدیران در دوره اجرای تحقیق و درک متفاوت برخی از پاسخ‌دهندگان از مفهوم فلات‌زدگی بود که ممکن است بر دقت پاسخ‌ها تأثیر گذاشته باشد. همچنین، با توجه به ماهیت خاص فرهنگی و سازمانی جامعه مورد مطالعه، تعمیم نتایج به سایر سازمان‌ها نیازمند احتیاط و انجام پژوهش‌های تطبیقی در بافت‌های متفاوت است. پیشنهاد می‌شود در پژوهش‌های آتی، نقش متغیرهایی چون حمایت ادراک‌شده سازمانی و رضایت شغلی نیز به عنوان عوامل تعدیل‌کننده بررسی شود.

پیامدهای عملی: یافته‌های پژوهش می‌تواند راهنمایی برای مدیران در جهت طراحی مسیرهای پیشرفت شغلی، افزایش انگیزش، کاهش فلات‌زدگی و بهبود نقش‌آفرینی کارکنان باشد. همچنین، ترویج فرهنگ گفت‌وگو، شفاف‌سازی وظایف و توسعه فرصت‌های یادگیری می‌تواند از بروز بی‌تفاوتی سازمانی و پیامدهای منفی آن جلوگیری کند.

ابتکار یا ارزش مقاله: نوآوری اصلی این پژوهش، تمرکز بر نقش میانجی بی‌تفاوتی سازمانی در رابطه میان فلات‌زدگی شغلی، ابهام نقش و تعارض نقش است؛ موضوعی که در ادبیات مدیریت منابع انسانی کمتر مورد توجه قرار گرفته است. این مطالعه می‌تواند زمینه‌ساز پژوهش‌های آتی در حوزه رفتار سازمانی و روان‌شناسی شغلی باشد.

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

کلمات کلیدی: فلات زدگی شغل، ابهام نقش، تعارض نقش، بی تفاوتی سازمانی.

کلیدواژه‌ها

• فلات زدگی شغل
• ابهام نقش
• تعارض نقش
• بی تفاوتی سازمانی

عنوان مقاله [English]

Investigating the effect of job plateauing on role ambiguity and role conflict with the role of mediator of organizational indifference (case study of Khorasan Razavi Governorate).

نویسندگان [English]

• samaneh sadeghian ¹
• Maryam jafarpour jaghargh ²

¹ Department of Management, Faculty of Administrative and Economic Sciences, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran

² B.A student in Business Administration, Ferdowsi University Of Mashhad,Mashhad,Iran

چکیده [English]

Abstract

Purpose: This study aimed to examine the impact of job plateauing on role ambiguity and role conflict, emphasizing the mediating role of organizational indifference. In organizational contexts, job plateauing—sometimes referred to as “career stagnation”—represents a psychological state in which employees perceive a lack of upward mobility or developmental opportunities in their careers. This condition can lead to a sense of stagnation and detachment from organizational goals. When employees experience job plateauing, they may face unclear job expectations (role ambiguity) and conflicting demands among roles (role conflict), both of which can increase job-related stress and reduce performance. Understanding how these factors interact helps managers identify strategies to strengthen employee engagement and mitigate the negative consequences of stagnation at work.

Design/ methodology/ approach: The present study is applied in purpose and descriptive–causal in nature, conducted within a positivist philosophical paradigm and a deductive reasoning framework. The statistical population consisted of 350 employees working at the Khorasan Razavi Governorate in Iran. Using Cochran’s sampling formula and a simple random sampling method, 183 participants were selected as the study sample. Data were collected through four standardized questionnaires: Milliman’s (1992) Job Plateauing Questionnaire, Kelloway and Barling’s (1990) Role Ambiguity Scale, Gajendran and Harrison’s (2007) Role Conflict Scale, and Danaeefard et al.’s (2010) Organizational Indifference Scale. The reliability and validity of all instruments were confirmed before the main analysis. Statistical analysis was performed using SPSS (version 27) for descriptive statistics and SmartPLS (version 3) for structural equation modeling (SEM) and hypothesis testing. To minimize the effect of potential confounding variables, demographic characteristics such as gender, age, education level, and work experience were examined for homogeneity.

Research Findings: The results indicated that job plateauing has a significant and positive effect on both role ambiguity and role conflict. Furthermore, organizational indifference was found to directly influence these two role-related variables. Importantly, the results confirmed that organizational indifference plays a mediating role in the relationship between job plateauing and the two dependent variables (role ambiguity and role conflict). In other words, when employees experience career stagnation, their growing sense of indifference toward the organization intensifies uncertainty and incompatibility in their roles. The results of structural equation modeling also demonstrated that the proposed research model exhibited satisfactory goodness of fit. The predictive relevance index (Q²) was greater than 0.15 for all endogenous variables, and the global goodness-of-fit (GOF) index reached 0.331, confirming acceptable predictive power and overall model adequacy. These results suggest that reducing job plateauing among employees can significantly decrease both role ambiguity and role conflict, thereby improving organizational efficiency and psychological well-being at work.

Limitations & Consequences: The study faced several contextual and methodological limitations. Changes in managerial positions during the data collection period and the varied understanding of the concept of job plateauing among some respondents were key challenges. Moreover, because the research was conducted in a specific governmental and cultural setting, the generalizability of findings to other organizations should be approached with caution. Comparative and multi-case studies are recommended to verify the model across different organizational cultures and sectors. Future research could also explore other potential mediators—such as job satisfaction, psychological capital, or organizational commitment—that might further explain the link between job plateauing and role-related stress.

Practical Consequences: The findings offer several practical implications for managers and policymakers. First, developing clear career paths and providing continuous learning opportunities can prevent feelings of job stagnation. Second, promoting open communication and participatory decision-making can help reduce employees’ organizational indifference. Third, by clearly defining job expectations and minimizing overlapping responsibilities, managers can mitigate role ambiguity and role conflict. Collectively, these actions may foster greater motivation, enhance job satisfaction, and lead to higher levels of organizational effectiveness. Encouraging a participatory organizational culture that values employee contribution can also help reduce organizational indifference and improve the overall work climate.

Innovation or value of the Article: This study contributes to the literature by exploring a relatively under-investigated topic in human resource management: the mediating role of organizational indifference in the relationship between job plateauing, role ambiguity, and role conflict. Unlike previous research that primarily examined these variables separately, this study integrates them into a unified conceptual model. The results provide empirical evidence for the psychological mechanisms through which job plateauing affects employees’ role perceptions. Therefore, this research not only enriches theoretical understanding but also provides practical insights for organizational leaders seeking to build more adaptive and engaged workforces.

Paper Type: Original paper

Keywords: Job plateauing, Role ambiguity, Role conflict, Organizational indifference.

کلیدواژه‌ها [English]

• Job plateauing
• Role ambiguity
• Role conflict
• Organizational indifference