نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• محسن عارف نژاد ¹
• نازنین بازگیر ²

¹ دانشیارگروه مدیریت، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران

² کارشناسی ارشد، مدیریت بازرگانی، دانشگاه لرستان، خرم آباد، ایران.

چکیده

هدف: از آنجایی که اصلی‌ترین سرمایه‌ی هر سازمانی سرمایه‌ی انسانی آن است که باقی سرمایه‌های سازمان را تحت تاثیر قرار می‌دهد، هرگونه کوتاهی و بی‌توجهی در این مورد، عرصه را برای پیدایش رفتارهای مخربی همچون بی‌تفاوتی سازمانی فراهم ساخته و رسیدن به اهداف سازمانی را دشوار خواهد کرد. بی‌تفاوتی سازمانی یک روند تدریجی است که کم­کم در افراد ظاهر می‌شود، افراد با این ویژگی خاص توجهی به آینده ندارند چرا که هیچ تفاوتی بین حال و آینده و گذشته از نظر آن‌ها وجود ندارد بنابراین شناخت عوامل ایجادکننده‌ی بی‌تفاوتی سازمانی نقش مؤثری در عملکرد سازمان دارد. با توجه به اهمیت این موضوع پژوهش حاضر با هدف شناسایی عوامل ایجادکننده‌ی بی‌تفاوتی سازمانی ادراک شده در دانشگاه لرستان با استفاده از روش نگاشت فازی انجام شد.
طراحی/ روش‌شناسی/ رویکرد: پژوهش حاضر با توجه به اینکه با هدف حل مسئله‌ی مطرح شده انجام شده است، از منظر هدف کاربردی، از حیث ماهیت و روش توصیفی پیمایشی و از لحاظ نوع‌شناسی در زمره پژوهش‌های آمیخته با رویکرد کمی-کیفی می‌باشد، از نظر هدف کاربردی است و از حیث شیوه­ی گردآوری اطلاعات، در زمره‌ی پژوهش‌های پیمایشی قرار می‌گیرد. جامعه آماری پژوهش حاضر خبرگان و صاحب‌نظران در حوزه مطالعه هستند که متشکل از کارمندان دانشگاه لرستان و اساتید رشتة مدیریت می‌باشند که با استفاده از روش نمونه‌گیری گلوله­برفی و بر اساس اصل اشباع نظری 15نفر از آنان، انتخاب شده است. در جریان انجام مصاحبه‌ها با اعضای نمونه، به دلیل اینکه پس از مصاحبه‌ی پانزدهم اطلاعات جدیدی یافت نشد که بتوان به اطلاعات قبلی افزود، لذا انجام مصاحبه پس از 15نفر به دلیل دستیابی به اشباع نظری داده‌ها، متوقف شد. ابزار گردآوری اطلاعات در بخش کیفی مصاحبه و در بخش کمی، پرسشنامة نگاشت شناخت فازی می‌باشد. به این صورت که در بخش کیفی، داده‌های کیفی که با استفاده از نظرات 15 نفر از خبرگان جمع‌آوری شدند، توسط نرم‌افزار مکس‌کیو‌دی‌ای و روش تحلیل مضمون تحلیل شدند. سپس در بخش کمی، با توجه به اینکه روش پژوهش، نگاشت شناخت فازی و ابزار گردآوری اطلاعات، پرسشنامه می‌باشد، لذا داده‌ها در قالب پرسشنامه مقایسه زوجی، در اختیار همان نمونه قبلی قرار گرفت و داده‌های به‌دست آمده، با استفاده از مراحل روش نگاشت شناخت فازی تحلیل شدند. برای بررسی روایی و پایایی ابزار گردآوری داده‌ها در بخش کیفی از روش محتوایی و روایی نظری و پایایی درون کدگذار و میان کدگذار استفاده شد. همچنین روایی و پایایی ابزار گردآوری داده‌ها در بخش کمی، روایی محتوا و پایایی باز­آزمون بود.
یافته‌­های پژوهش: یافته‌های پژوهش مشتمل بر دو بخش کیفی و کمی بوده که در بخش کیفی عوامل ایجادکننده‌ی بی‌تفاوتی سازمانی شناسایی و در بخش کمی اولویت این عوامل مشخص شد. نتایج بخش کمی پژوهش مشتمل بر اولویت­‌بندی عوامل ایجاد کننده‌ی بی‌تفاوتی سازمانی در دانشگاه لرستان است. در این میان عدم وجود استقلال در کار با توان تأثیرپذیری (86/13) و توان تأثیر‌گذاری (86/15) و شاخص‌­مرکزی (72/29) به‌عنوان مهم‌ترین عامل شناخته شد؛ تاکید بر نظم و تحمیل آن بر بدنه دانشگاه‌ها و پیروی از دستورالعمل‌های نظم‌­دهنده به دلیل چیره‌­شدن فضای بوروکراسی در دانشگاه و اجبار به پیروی از یکسری قواعد و قوانین محدود و عدم اختیار و استقلال کارکنان در انجام وظایفشان؛ در نهایت موجب عدم خلاقیت و نوآوری در انجام امور کارکنان و بی‌تفاوتی آنان می‌شود. پس از آن مشغله‌ی فکری زیاد مربوط به محیط بیرون از کار با توان تأثیرپذیری (63/14) و توان تأثیرگذاری (88/14) و شاخص‌­مرکزی (51/29) به عنوان دومین عامل ایجاد کننده‌ی بی‌تفاوتی سازمانی شناخته شد. عدم تأمین نیازهای اولیه و اساسی کارکنان (نیازهای اولیه سلسله مراتب مازلو) از سوی مدیران و سازمان، سبب تبدیل افکار کارکنان از رشد و توسعه اهداف سازمانی به چگونگی تامین نیازهای شخصی و معطوف­ شدن تمام افکار و ذهن کارکنان در این زمینه خواهد شد که در نهایت اگر این مشکلات و نیازها برطرف نشوند و همچنان ادامه و حتی افزایش نیز یابند، سبب بی‌تفاوتی کارکنان نسبت به کار و سازمان خواهند شد. بی‌عدالتی سازمانی نیز با توان تأثیرپذیری (7/14) و توان تأثیر­گذاری (72/14) و شاخص­مرکزی (42/29) به عنوان سومین عامل شناسایی شد.
محدودیت­‌ها و پیامدها: از محدودیت‌های پژوهش می‌توان به جامعه آماری تحقیق اشاره داشت که کارکنان و همچنین اساتید دانشگاه لرستان بودند و باید در تعمیم نتایج احتیاط کرد.
پیامدهای عملی: نتایج این تحقیق می‌تواند به عنوان یک مرجع ارزشمند عمل کند؛ هم برای تشخیص و رفع موانعی که عملکرد بهینه کارکنان و در نتیجه موفقیت سازمان را به چالش می­کشد، و هم با روشن ساختن این پدیده‌ زیان‌آور برای تصمیم­گیرندگان سازمان، به آنان کمک می­کند تا در راستای پیشگیری یا کمینه­سازی آن گام بردارند.
ابتکار یا ارزش مقاله: تمایز اساسی که یافته‌های این پژوهش با نتایج پژوهش‌های گذشته دارد در این است که این پژوهش توانست با استفاده از رویکرد FCM، عوامل ایجادکننده‌ی بی­تفاوتی سازمانی را شناسایی کند که این کار در پژوهش‌های گذشته صورت نگرفته است.
نوع مقاله: مقاله پژوهشی

کلیدواژه‌ها

• بی‌تفاوتی سازمانی ادراک شده
• کرختی سازمانی
• نگاشت فازی

عنوان مقاله [English]

Presenting a Fuzzy Mapping of Factors Causing Perceived Organizational Apathy (Case Study: Lorestan University Employees)

نویسندگان [English]

• mohsen arefnezhad ¹
• Nazanin Bazgir ²

¹ Associate Professor, Department of Management, Lorestan University, Khorramabad, Iran

² MSc., Business Administration, Lorestan University, Khorramabad, Iran.

چکیده [English]

Purpose: Since the most important capital of any organization is its human capital, which affects the rest of the organization's capital, any negligence or inattention in this regard will pave the way for the emergence of destructive behaviors such as organizational apathy and will make it difficult to achieve organizational goals. Organizational apathy is a gradual process that appears in individuals. Individuals with this particular characteristic do not pay attention to the future because there is no difference between the present, future, and past in their eyes. Therefore, identifying the factors that cause organizational apathy plays an important role in the organization's performance. Given the importance of this issue, the present study was conducted to identify the factors contributing to Perceived Organizational Apathy at Lorestan University using the fuzzy mapping method.
Design/ methodology/ approach: Given that the present study was conducted with the aim of solving the problem raised, it is a mixed quantitative-qualitative study in terms of its applied purpose, a descriptive survey in terms of its nature and method, and a typology. It is applied research in purpose and survey research in data collection method. The statistical population of the present study comprises experts and scholars in the field of study, consisting of employees of Lorestan University and professors in the field of management, who were selected using the snowball sampling method and based on the principle of theoretical saturation, for a total of 15. During interviews with the sample members, no new information emerged after the 15th interview that could be added to the previous information, so the interviews were stopped after 15 participants to achieve theoretical saturation of the data. The data collection tool in the qualitative part is an interview, and in the quantitative part, a fuzzy cognitive mapping questionnaire. In the qualitative part, data were collected from the opinions of 15 experts and analyzed using MaxQDA software and content analysis. Then, in the quantitative part, considering that the research method is fuzzy cognitive mapping and the data collection tool is a questionnaire, the data were provided to the same sample as before in the form of a paired comparison questionnaire, and the obtained data were analyzed using the steps of the fuzzy cognitive mapping method. To examine the validity and reliability of the data collection tool in the qualitative part, content analysis and theoretical validity, as well as intra- and inter-coder reliability, were used. Also, the validity and reliability of the data collection tool in the quantitative part were content validity and test-retest reliability.
Research Findings: The findings of the research consisted of two qualitative and quantitative parts, in which the qualitative part identified the factors that cause organizational apathy, and the quantitative part determined the priority of these factors. The quantitative part of the research included prioritizing the factors contributing to organizational apathy at Lorestan University. Among them, the lack of independence in work with the ability to be influenced (13.86) and the ability to influence (15.86) and the central index (29.72) were identified as the most important factors; emphasis on order and its imposition on the university body and following the instructions that regulate due to the dominance of the bureaucratic atmosphere in the university and the compulsion to follow a series of limited rules and laws and the lack of authority and independence of employees in performing their duties; ultimately leads to a lack of creativity and innovation in carrying out employees' affairs and their apathy. After that, excessive mental preoccupation with the environment outside of work was identified as the second factor causing organizational apathy, with the ability to be influenced (14.63), the ability to influence (14.88), and the central index (29.51). Failure to meet the basic and basic needs of employees (the basic needs of Maslow's hierarchy) by managers and the organization will cause employees to change their thoughts from the growth and development of organizational goals to how to meet personal needs, and all of the employees' thoughts and minds will be focused on this area, which will ultimately cause employees to become indifferent to work and the organization if these problems and needs are not resolved and continue to not only continue but also increase. Organizational injustice was identified as the third factor, with the ability to be influenced (14.7), the ability to influence (14.72), and the central index (29.42).
Limitations & Consequences: One limitation of the research is its statistical population, which was staff and professors of Lorestan University; caution should be exercised when generalizing the results.
Practical Consequences: The results of this research can serve as a valuable reference for identifying and removing obstacles that hinder optimal employee performance and, consequently, the organization's success. Clarifying this harmful phenomenon for the organization's decision-makers helps them take steps to prevent or minimize it.
Innovation or value of the Article: The fundamental difference between this study's findings and those of previous studies is that it identified the factors causing organizational apathy using the FCM approach, a first in previous studies.
Paper Type: Original Paper
 

کلیدواژه‌ها [English]

• Perceived Organizational Apathy
• Organizational Numbness
• Fuzzy Mapping