دانشگاه شهید بهشتی چشم انداز مدیریت دولتی 2251-6069 17 1 2026 03 21 Original Article Designing a Knowledge Development Model for Employees in Knowledge-Based Organizations Using the Fuzzy TISM Method طراحی الگوی بالنده‌سازی دانشی کارکنان در سازمان‎های دانش‌بنیان با روش TISM فازی 110 145 106630 10.48308/jpap.2026.240463.1482 FA علی شریعت‌نژاد استادیار، گروه مدیریت بازرگانی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران 0000-0001-8609-6960 اکرم هاشمی پور دانشجوی دکتری مدیریت دولتی، دانشکده اقتصاد و مدیریت، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران 0009-0001-3231-8609 Journal Article 2025 06 27 Purpose: Due to environmental changes and increased global competition, managers have paid more attention to the issue of employee knowledge development. Organizations with capable, committed, skilled, and motivated employees will be better able to adapt to change and outperform the competition. Employee knowledge development creates a sense of trust, increased energy, pride, commitment, and self-reliance among individuals and also increases participation in organizational affairs, ultimately leading to improved performance. Therefore, this research aims to design a model for employee knowledge development in knowledge-based organizations using the fuzzy interpretive structural modeling method. Design/ methodology/ approach: The present study is mixed in terms of data type and is based on qualitative-quantitative research, classified as inductive-deductive in terms of research philosophy. Therefore, the present study is applied in terms of purpose and is classified as exploratory research in terms of information collection. The statistical population of the present study of experts includes professors of Lorestan University and senior managers of knowledge-based companies in Lorestan province, of whom 25 people were selected as sample members using purposive sampling and based on the principle of theoretical saturation. Regarding the criteria for selecting experts, it should be noted that, given that the subject of the study is designing a knowledge development model for employees in knowledge-based organizations, people should be used who are familiar with this phenomenon from a theoretical and practical perspective and also have the necessary information and knowledge to answer interview questions and questionnaires. On the other hand, they should have extensive work experience in knowledge-based organizations and education related to the subject of the study. Accordingly, and to the extent of achieving theoretical adequacy, 25 professors of Lorestan University and senior managers of knowledge-based companies in Lorestan province participated in the data collection process. The data collection tool in the qualitative section is a semi-structured interview, and in the quantitative section, it is a questionnaire. The validity and reliability of the questionnaire were examined and confirmed using content and theoretical validity, and intra- and inter-coder reliability for the interviews, respectively. It is necessary to explain that, since the present study is a mixed-methods study with an exploratory approach, a qualitative study must be conducted first. After that, a quantitative study must be conducted. Therefore, the qualitative data were examined using the opinions of 25 experts to the point of information saturation, thereby achieving theoretical adequacy. The qualitative data were analyzed using MAXQDA software, and the quantitative results using the fuzzy whole interpretive structural modeling method. Research Findings: The findings of this study indicate that the institutionalization of a learning organizational culture in the organization, the dominance of a knowledge-based leadership style in the organization, the effective design and implementation of the onboarding system in the organization, the use of human resources knowledge architecture in the organization, including the platforms for employee knowledge development, as well as the use of knowledge auditing in the organization, the establishment of future-oriented career path management in the organization, the effective leverage of organizational memory, the implementation of a mentoring and coaching program in the organization, are among the intervening and correlated factors in employee knowledge development, as well as the mental development and empowerment of employees, the dynamics of knowledge in the organization, the emergence of knowledge workers in the organization, technocracy in the organization, including the dimensions of employee knowledge development, and finally, the ability of critical thinking in employees, increasing the skills of creative thinking and innovation in employees, improving the capacity of organizational intelligence, and the formation of human resource flexibility in the organization, are among the consequences of employee knowledge development. Limitations & Consequences: Given the purpose and type of research, which required the use of interviews and expert opinions, this involved limitations in sample size and difficulty accessing experts, as well as the possibility of bias in answering questions and in presenting and recording findings. Another limitation of the research was that it was conducted within a specific time period, thus reflecting the respondents' opinions within that timeframe. Practical Consequences: The findings of this study can encourage managers to emphasize the role of knowledge and learning within their organizations and shift organizational culture toward continuous learning and innovation. Managers can also implement knowledge development approaches more purposefully and ensure that their investment has the highest return. Innovation or value of the Article: This study is the first in the country to present a model of employee knowledge development in knowledge-based organizations using the TISM method. Also, by transforming an abstract concept into an implementable, step-by-step process, this study helps managers determine which knowledge competencies they should have in the future, what level current employees are at, and which mechanisms to use to fill this gap. Also, they design career paths that directly cultivate the skills the organization will need in the future, thereby providing the basis for employees' growth and development. Paper Type: Original Paper هدف: با توجه به تغییرات محیطی و افزایش رقابت جهانی، توجه مدیران به موضوع بالندگی دانشی کارکنان بیشتر شده است. زیرا سازمان‌ها با داشتن کارکنانی توانمند، متعهد، ماهر و باانگیزه، قادر خواهند بود بهتر با تغییرات سازگار شوند و در رقابت پیشی بگیرند. بالنده‌سازی دانش کارکنان موجب ایجاد حس اعتماد، انرژی مضاعف، غرور، تعهد و خوداتکایی در افراد می‌شود و همچنین حس مشارکت در امور سازمانی را افزایش می‌دهد که در نهایت به بهبود عملکرد منجر خواهد شد. بنابراین، پژوهش حاضر با هدف طراحی الگوی بالنده‌سازی دانش کارکنان در سازمان‌های دانش‌بنیان و با استفاده از روش مدلسازی ساختاری تفسیری کل‌فازی انجام شده است. طراحی/ روش‌شناسی/ رویکرد: پژوهش حاضر از نظر نوع داده، آمیخته و بر مبنای پژوهش‌های کیفی-کمی است که از نظر فلسفه پژوهش در زمره پژوهش‌های قیاسی استقرایی جای می‌گیرد. لذا پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی است و از حیث گردآوری داده‌ها در زمره پژوهش‌های اکتشافی قرار می‌گیرد. جامعه آماری پژوهش حاضر خبرگان، مشتمل بر اساتید دانشگاه لرستان و مدیران ارشد شرکت‌های دانش‌بنیان استان لرستان است که با استفاده از نمونه‌گیری هدفمند و براساس اصل اشباع نظری تعداد 25 نفر از آن‌ها به عنوان اعضای نمونه انتخاب شده‌اند. در خصوص ملاک انتخاب خبرگان باید عنوان نمود، با توجه به اینکه موضوع پژوهش طراحی الگوی بالنده‌سازی دانشی کارکنان در سازمان‎های دانش‌بنیان می‌باشد، لذا بایستی از افرادی استفاده می‌شد که از حیث نظری و عملی با این پدیده آشنایی داشته ‌باشند. همچنین اشراف اطلاعاتی لازم در جهت پاسخگویی به سئوالات مصاحبه و پرسشنامه را دارا باشند. از طرفی دارای سابقه کاری بالا در سازمان‌های دانش‌بنیان و تحصیلات مرتبط با موضوع پژوهش باشند. بر این اساس و تا سرحد نیل به کفایت نظری، 25 نفر از اساتید دانشگاه لرستان و مدیران ارشد شرکت‌های دانش‌بنیان استان لرستان در فرایند گردآوری داده‌ها مشارکت داشتند. ابزار گرد‌آوری داده‌ها در بخش کیفی، مصاحبه نیمه‌ساختاریافته و در بخش کمی پرسشنامه است که روایی و پایایی آن‌ها به ترتیب با استفاده از روایی محتوایی و نظری و روش پایایی‌سنجی درون کدگذار و میان‌کدگذار برای مصاحبه انجام شده و روایی محتوایی و پایایی بازآزمون برای پرسشنامه‌های توزیع شده، مورد بررسی و تایید قرار گرفت. لازم به توضیح است، از آنجا که پژوهش حاضر یک پژوهش آمیخته با رویکرد اکتشافی است، ابتدا باید مطالعه کیفی صورت گیرد. پس از آن باید مطالعه کمی صورت گیرد. از این‌رو، داده‌های کیفی با استفاده از نظرات 25 نفر از خبرگان و تا سرحد اشباع و نیل به کفایت نظری بررسی شد. داده‌های کیفی با نرم‌افزار مکس‌کیودی‌ای و نتایج کمی با روش مدلسازی ساختاری تفسیری کل فازی مورد تحلیل قرار گرفته‌اند. یافته‌های پژوهش: یافته‎های این پژوهش حاکی از آن است که نهادینه شدن فرهنگ سازمانی یادگیرنده در سازمان، استیلای سبک رهبری دانش‎محور در سازمان، طراحی و اجرای مؤثر سیستم آنبوردینگ در سازمان، به کارگیری معماری دانش منابع انسانی در سازمان از جمله بسترهای بالنده‌سازی دانشی کارکنان، همچنین به‌کارگیری ممیزی دانش در سازمان، استقرار مدیریت مسیر شغلی آینده‌محور در سازمان، اهرم‌سازی موثر حافظه سازمانی، پیاده‌سازی برنامه منتورینگ و کوچینگ در سازمان، از جمله عوامل مداخله‎جو و همبسته در بالنده‌سازی دانشی کارکنان، همچنین بالندگی و توانمندی ذهنی کارکنان، پویایی دانش در سازمان، ظهور کارکنان دانشی در سازمان، تکنوکراسی در سازمان، ازجمله ابعاد بالنده‌سازی دانشی کارکنان و در نهایت، توان تفکر انتقادی در کارکنان، افزایش مهارت تفکر خلاق و نوآوری در کارکنان، ارتقا ظرفیت هوش سازمانی، شکل‌گیری انعطاف‎پذیری منابع انسانی در سازمان، از جمله پیامدهای بالنده‌سازی دانشی کارکنان می‎باشند. محدودیت‌ها و پیامدها: با عنایت به هدف و نوع پژوهش که بایستی از فرایند مصاحبه و نظرات خبرگان استفاده می‌شد، این امر محدودیت در تعداد نمونه و دشواری دسترسی به خبرگان را دربرداشت، همچنین احتمال سوگیری در پاسخ به سؤالات و ارائه و ثبت یافته‌ها وجود داشت. محدودیت دیگر پژوهش این بود که، این پژوهش در بازه زمانی مشخص صورت گرفت، بدین صورت مبین نظر پاسخ‌دهندگان در بازه زمانی محدودی است. پیامدهای عملی: دستاوردهای پژوهش حاضر می‌تواند مدیران سازمان‌ها را ترغیب کرده تا نقش دانش و یادگیری را در سازمان خود پررنگ‌تر کرده و فرهنگ سازمانی را به سمت فرهنگ یادگیری مستمر و نوآوری سوق دهد. همچنین مدیران می‌توانند رویکردهای بالنده‌سازی دانشی را هدفمندتر اجرا و اطمینان حاصل کنند که سرمایه‌گذاری‌شان بیشترین بازدهی را دارد. ابتکار یا ارزش مقاله: پژوهش حاضر، اولین پژوهشی است که به ارائه الگوی بالنده‌سازی دانشی کارکنان در سازمان‌های دانش‌بنیان با روش TISM در داخل کشور مبادرت نموده ‌است. همچنین این پژوهش با تبدیل یک مفهوم انتزاعی به یک فرایند مرحله‌ای قابل پیاده‌سازی، به مدیران کمک می‌کند تا مشخص کنند چه شایستگی‌های دانشی باید در آینده داشته ‌باشند، کارکنان فعلی در چه سطحی قرار دارند و از چه مکانیسم‌هایی برای پر کردن این شکاف استفاده کنند. همچنین مسیرهای شغلی را به‌گونه‌ای طراحی کنند که مستقیما مهارت‌های مورد نیاز آینده سازمان را پرورش دهند و از این طریق زمینه را برای رشد و بالندگی کارکنان در سازمان فراهم می‌کنند. نوع مقاله: مقاله پژوهشی

https://jpap.sbu.ac.ir/article_106630_ac5204973da26d417b15941d267b1b19.pdf