دوره 7, شماره 1

بهار 1395

فهرست مطالب

مقالات

شواهدی از تجربه‌های مستند نشان می‌دهد که برخی از پدیده‌های نظام اسلامی (اسلام به‌عنوان یک سیستم) تأثیر ممتازی بر شکل‌دهی و جهت‌دهی نظام اسلامی دارند. این پژوهش به‌دنبال یافتن این عوامل و توجیه علمی رفتار آن‌ها در یک سیستم است. این پژوهش بنا به ماهیت بین‌رشته‌ای خود همزمان با دو حیطه موضوعی متفاوت (علم مدیریت سیستم‌ها و مباحث اسلامی) مواجه است؛ ازاین‌رو از گام‌های روش تحلیل محتوای کیفی –که یک روش تخصصی تحلیل متن است- استفاده می‌شود و بر اساس مشخصه‌های عمومی عوامل کلیدی موفقیت، احادیث مرتبط را گزینش و محتوای آن‌ها را به‌صورت نظام‌مند کدگذاری و تجزیه‌وتحلیل می‌کند و درنهایت در قالب مدل ارائه می‌نماید. این پژوهش به‌وسیله پیروی گام‌به‌گام از روش تحلیل محتوای کیفی، بررسی صحت سندی احادیث بر اساس اصول علوم حدیث و رجوع به کارشناسان تلاش کرده است تا حداکثر اعتبار علمی لازم را تأمین کند. 10 مورد از عوامل کلیدی موفقیت در نظام اسلامی منطبق با مشخصه‌های عمومی عوامل کلیدی موفقیت شناسایی و نحوه سنجش و ارزیابی مدیریتی آن‌ها نیز بیان شد؛ همچنین به‌منظور افزایش قابلیت استفاده از آن‌ها، هر یک از این عوامل کلیدی موفقیت بر اساس ویژگی‌های بیان‌شده در احادیث و متناسب با مبانی نظری رایج عوامل کلیدی موفقیت مجدداً تعریف شده و درنهایت به‌صورت مدل ارائه شده‌اند.
علی رضائیان, علی عبدالهی نیستانی
PDF
15-43

چکیده

     در سال‌های اخیر پژوهش در زمینه برداشت از سیاست­ سازمانی به‌دلیل اثرهای مخربي كه بر رضایت شغلی، عملکرد شغلی، اثربخشی، بهره­وری و غیره دارد، موردتوجه پژوهشگران حوزه رفتار سازمانی قرار گرفته است. در پژوهش حاضر تأثیر عوامل فردی، شغلی و سازمانی بر برداشت از سیاست­ سازمانی بررسی شده است. جامعه آماری شامل مدیران و کارمندان شاغل در صنعت آب کشور است که با استفاده از روش نمونه­گیری قشری (سهمیه­ای) انتخاب شده­اند. برای جمع­آوری داده­ها از پرسش­نامه­های استاندارد استفاده شد. روایی پرسش­نامه به روش محتوایی و سازه­ای و قابلیت اعتماد آن با محاسبه ضریب آلفای کرونباخ برای هر یک از متغیرهای موردمطالعه تأیید شد. تحلیل داده­های پژوهش به‌وسیله مدل­یابی معادلات ساختاری و تحلیل مسیر و با استفاده از نرم­افزار Lisrel و Smartpls انجام شد. نتایج نشان داد که از میان عوامل سازمانی، تمرکز، تأثیر مثبت و رسمیت، عدالت رویه­ای و مشارکت در تصمیم­گیری تأثیر منفی بر برداشت از سیاست سازمانی دارند. کلیه عوامل شغلی (استقلال، بازخورد، تنوع مهارت و ارتباط (تعامل) با مدیر) تأثیر منفی بر برداشت از سیاست­ سازمانی دارند. از میان عوامل شخصی تنها ماکیاول­گرایی بر برداشت از سیاست تأثير مثبت دارد و فرضیه­های مربوط به تأثیر مثبت کانون کنترل و خودپایشی بر برداشت از سیاست تأیید نشد.

فاطمه شیخی نژاد, علی اصغر فانی, حسن دانایی فرد, علیرضا حسن زاده
PDF
45-66
پدیده پرزنتیسم می‌تواند یکی از مشکلات رایج در سازمان‌های امروزی باشد. این پدیده به‌صورت حضور غیر‌اثربخش فرد در سر کار به‌دلیل بیماری یا ساعت‌های کاری طولانی تعریف می‌شود. بی‌توجهی سازمان‌ها به پدیده پرزنتیسم نشان‌دهنده اهمیت اندک آن‌ها نسبت به مسئله سلامت کارکنان است. مطالعات گذشته نمایانگر این حقیقت است که پدیده پرزنتیسم اثر معناداری بر بهره‌وری دارد. پژوهش حاضر به‌منظور شناسایی پیامدهای پدیده پرزنتیسم در میان کارکنان و پرستاران «بیمارستان نمازی شهر شیراز» انجام شد. این پژوهش با به‌کارگیری روش کیفی (روش داده‌بنیاد) با انجام مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با چهارده نفر از کارکنان و پرستاران «بیمارستان نمازی شهر شیراز» صورت گرفت که با استفاده از روش «گلوله برفی» انتخاب شده بودند. برای بررسی و تحلیل داده‌های جمع‌آوری‌شده از روش کدگذاری باز، محوری و انتخابی استفاده شد. با توجه به نتایج این پژوهش، پیامدهای پرزنتیسم در سه سطح فرد، سازمان و جامعه، شناسایی و طبقه‌بندی شدند و درنهایت راهکارهایی برای مقابله با این پیامدها ارائه شد
ندا محمد اسماعیلی, شهداد قائدی, مظا هر یوسفی امیری, ارین قلی پور
PDF
67-93
امروزه دانش به‌عنوان سرمايه سازماني تلقي می‌شود و مديريت آن اهميت زیادی دارد. مدیریت دانش به‌عنوان یک رویکرد منظم و با برنامه برای مدیریت خلق، توزیع و به‌کارگیری دانش در سازمان برای توانمندتر‌شدن سازمان در بهبود کیفیت خدمات می‌تواند در بسیاری از موارد از سردرگمی، تکرار مکرر یک اشتباه و افزایش خسارات و هزینه‌ها جلوگیری کند. مديريت دانش، ابزارى قدرتمند براى دستيابى به مزيت رقابتى محسوب می‌شود و تجربه نشان داده است كاربرد آن در سازمان‌ها مزاياى فراوان دارد؛ اما مسئله‌ی مهم قبل از اجرای پروژه مديريت دانش، شناسايى وضعیت سازمان از لحاظ ميزان آمادگى براى اجراى اين پروژه است. پژوهش حاضر قصد دارد وضعيت آمادگی «شرکت دامداران» را برای استقرار مديريت دانش، بررسی کند. در این مقاله ابتدا مدل ارزیابی مدیریت دانش سازمان بهره‌وری آسیایی (APO) توصیف ‌شد؛ سپس میزان آمادگی سازمان برای استقرار مدیریت دانش توسط پرسشنامه و انجام مطالعات میدانی مشخص شد. یافته­ها نشان داد، سطح بلوغ مدیریت دانش در این شرکت، «سطح واكنش» است؛ یعنی میزان آمادگی سازمان در زمینه مدیریت دانش در پایین‌ترین سطح یعنی سطح واکنش قرار دارد. این بدان معنا است که سازمان نسبت به اینکه مدیریت دانش چیست و در بهبود بهره‌وری و رقابت‌پذیری چه اهمیتی دارد، آگاه نیست.
شیما ابراهیمی, بهروز قلیچ لی
PDF
95-114
سازمان‌هاي دولتي نقشي اساسي در برآورده‌ساختن نيازهاي مردم دارند و بخش اعظمي از اثربخشي اين سازمان‌ها بر حسب ميزان رضايت مردم از کيفيت خدمات دريافتي سنجيده مي‌شود. پژوهش حاضر با هدف سنجش ميزان رضايت‌مندي خدمت‌گيرندگان از کيفيت ارائه خدمات در سازمان‌هاي دولتي استان زنجان در يک سري زماني از سال 1383 تا 1393 به‌صورت يک پژوهش کاربردي انجام شد. روش پژوهش حاضر، توصيفي و از نوع پيمايشي است و ديدگاه‌هاي 69571 نفر از خدمت‌گيرندگان در بيش از 320 سازمان موردبررسی قرار گرفت. بررسی و تحلیل نتايج پرسشنامه استاندارد با استفاده از نرم‌افزار SPSS و روش CSMنشان داد که در مقايسه با متغيرهاي چهارگانه موردبررسی، خدمت‌گيرندگان از نحوه رفتار کارکنان بيشترين رضايت را داشته و از نحوه اطلاع‌رساني، رضايت کمتري دارند؛ ضمن اینکه ميزان اعتماد به کارکنان دولت و رضايت از فضا و تجهيزات فيزيکي واحد مورد‌مراجعه در حد متوسط به بالا قرار دارد؛ همچنين به‌جز سال‌های 1388 و 1392 در ساير سال‌های موردبررسی، وضعيت رضايت‌مندي خدمت‌گيرندگان از کيفيت خدمات نسبت به سال قبل، ارتقا داشته و اجراي طرح تکريم ارباب‌رجوع در ارتقای سطح رضايت‌مندي مردم مؤثر بوده است.
حسین عظیمی
PDF
115-142
سازمان‌های امروزین دیگر فرصت­های زمانی سازمان‌های دیروز را ندارند؛ بنابراین همواره باید با توسل به‌ سرعت و مهارت، توانمندی‌های خود را به‌روز نگه دارند و در عرصه کنونی رقابت، یک گام جلوتر از سایر رقبا حرکت کنند؛ برای این منظور باید در درون سازمان اعتماد در درجه بالایی وجود داشته باشد تا کارکنان با‌ ایمان به یکدیگر و در راستای اتکا به هم گروهی را ایجاد کنند و سامان دهند که پیشرو باشد. یکی از عوامل مؤثر بر اعتماد سازمانی، مدیریت سایبرنتیک است که در این مقاله موردبحث قرار گرفته است. در پژوهش حاضر تأثیر مدیریت سایبرنتیک بر اعتماد سازمانی سنجیده شده است و به نظر می‌رسد متغیر «ادراک از عدالت» رابطه بین متغیرهای «مدیریت سایبرنتیک» و «اعتماد» را تحت‌تأثیر قرار می­دهد و به‌عنوان متغیر میانجی عمل می‌کند. جامعه آماری این پژوهش «اداره کل آموزش‌وپرورش استان فارس» بود و بر اساس شاخص‌های تدوین‌شده، پرسشنامه پژوهش طراحي و در میان اعضای نمونه آماري شامل 250 نفر، توزيع شد. در این پژوهش براي بررسي ابعاد متغيرهاي موردمطالعه و سنجش روايي سازه از تحليل عاملي تأييدي و براي آزمون فرضیه‌های پژوهشي از روش تحليل مسير و مدل معادلات ساختاری استفاده شد. یافته­ها حاکی از آن است که متغیر مدیریت سایبرنتیک به‌طور مستقیم بر ادراک از عدالت و اعتماد سازمانی تأثیرگذار است؛ همچنین تأثیرگذاری مدیریت سایبرنتیک به‌صورت غیرمستقیم و از طریق متغیر تعدیل‌کننده «ادراک از عدالت» بر «اعتماد» نیز تأیید شده است.
یوسف محمدی مقدم, امین بازیار, رسول معتضدیان
PDF
143-162

چکیده

     یکی از مهم‌ترین عواملی که کارآفرینان را در ارزش‌آفرینی و نوآوری یاری می‌رساند، فرآیندهای تصمیم‌گیری آن‌ها است. پژوهش‌های فراوانی نشان داده‌اند که کارآفرینان در تصمیم‌های خود لزوماً فرآیندهای عقلایی و منطقی را طی نمی‌کنند و دچار سوگیری هستند که این سوگیری‌ها آثار مختلفی بر نتایج کسب‌وکارهای آن‌ها دارد. تشدید تعهد از رایج‌ترین سوگیری‌های شناختی انسان‌ها است و ازجمله‌ مهم‌ترین سوگیری‌های تصمیم‌گیری کارآفرینان است که باعث می‌شود آن‌ها تا آخرین توان بر سر تصمیم گرفته‌شده بمانند و درنهایت سرنوشت کسب‌وکار خود را رقم بزنند. پژوهش حاضر با رویکردی کیفی و با استفاده از روش نظریه برخواسته از دادها به بررسی مهم‌ترین عوامل ایجادکننده این سوگیری در میان کارآفرینان دانش‌بنیان ایرانی پرداخته است. طبق یافته‌های این پژوهش که از طریق مصاحبه‌های عمیق با 22 نفر جمع‌آوری و سپس تحلیل شد؛ احساس مسئولیت و تمایل به حفظ وجهه به‌عنوان شرایط علّی، فشار و محدودیت‌های محیطی و پیچیدگی محیطی به‌عنوان شرایط مداخله‌گر، اعتمادبه‌نفس و خودباوری، ریسک‌پذیری، خوش‌بینی، اعتمادبه‌نفس و تجربه قبلی به‌عنوان عوامل زمینه‌ای شناسایی شدند که بر شکل‌گیری سوگیری تشدید تعهد در کارآفرینان تأثیر دارند. این سوگیری به تخصیص منابع بیشتر توسط کارآفرین و درنتیجه موفقیت یا شکست وی منجر می‌شود
محمد حسن مبارکی, پوریا نوری, عبد الله احمدی کافشانی
PDF
163-178