دوره 6, شماره 4

زمستان 1394

فهرست مطالب

مقالات

بودجه­ریزی برمبنای عملکرد، یک برنامه تلفیق عملکرد و بودجه سالانه است که روابط بین سطح اعتبارات برنامه و نتایج مورد‌انتظار را نشان می­دهد. در سال­هاي اخير تمايل زيادي برای استفاده سازماني از بودجه­ريزي برمبناي عملكرد شکل گرفته است. اين امر باعث شده است تا پژوهشگران با دقت بيشتري به جزئيات اين روش بودجه­ريزي توجه کنند. با توجه به اينكه پروژه­هاي كلان و ملّي جايگاه ويژه­اي در برنامه­هاي توسعه ملّي دارند، سازمان­هاي پرو‍ژه­محور به‌عنوان متولي اين پروژه­ها، نقش بسزايي در تبيين و كنترل بودجه پروژه­ دارند. در اين پژوهش با توجه به اهميت موضوع بودجه­ريزي در سازمان­هاي پروژه­محور، مدل­های مفهومی بودجه­ریزی برمبنای عملکرد، مطالعه و بر اساس شاخص­های اصلی، بررسی و مدل مفهومی مناسب برای استقرار و تعیین زیرسیستم­های مطالعه شد. با توجه به اهمیت مدیریت ریسک در بودجه‌ریزی به‌عنوان زیرسیستم مهم و اساسی، این حوزه فرآیندی تعریف و ارتباط آن با سایر حوزه­های فرآیندی مدل مفهومی موردسنجش قرار گرفت. در پژوهش حاضر برای تعيين ضريب اهميت نظرهای خبرگان از آنتروپی شانون و برای ارزيابي میزان ارتباطات حوزه فرآیندی مدیریت ریسک از دو روش تاپسیس و پرامتی استفاده شد. درنهایت با مقایسه این دو روش، مدل مفهومی متناسب با سازمان­های پروژه­محور تبیین و ارائه شد.
عادل اذر, کسری دولت خواهی, غلامرضا گودرزی
PDF
15-33

 

     پژوهش حاضر با بهره‌گیری از رویکرد سیستم‌های کاری با عملکرد بالا به‌دنبال بررسی رابطه بین اقدامات مدیریت منابع انسانی و بازارگرایی در صنعت خدمات بانکداری ایران است. در این مطالعه به‌منظور تبیین اثرات اقدامات مدیریت منابع انسانی بر بازارگرایی سازمان از چارچوب AMO استفاده شد که اقدامات مدیریت منابع انسانی را به سه دسته: اقدامات توانمندساز، انگیزش‌زا و فرصت‌آفرین دسته‌بندی می‌کند. بازارگرایی مدلی سه‌بُعدی و شامل رفتار هوشمند، پاسخ استراتژیک و بخش‌های هماهنگ در نظر گرفته شده است. آزمون مدل مفهومی پژوهش با استفاده از روش معادلات ساختاری و با بهره‌گیری از نظرهای نمونه 312 نفری از افراد شاغل در شعب «بانک ملت: صورت گرفته است. بر اساس نتایج، نقش اقدامات مدیریت منابع انسانی بر بازارگرایی بانک به‌صورت جمعی بر مبنای رویکرد سیستم‌های کاری با عملکرد بالا و همچنین به‌واسطه دستاوردهای مدیریت منابع انسانی تأیید شد.

علی دیواندری, سید رضا سید جوادین, سید حمید خداداد حسینی, مهرداد استیری
PDF
35-57
با توجه به آثار مثبت سنجش اثربخشی در بخش دولتی، نیاز به سامانه‌ای برای اندازه‌گیری اثربخشی در سازمان‌های دولتی ایران انکارناپذیر است. سازمان‌های دولتي مجموعه متنوعي از خدمات را به گروه‌های متعددی از شهروندان، با انتظارات و توقعاتی متفاوت، عرضه می‌کنند. تعدد و تنوع خدمات و تفاوت ديدگاه­هاي خدمت‌گيرندگان باعث می‌شود كه اندازه‌گیری اثربخشی به‌راحتی امکان‌پذیر نباشد. هدف این پژوهش ارائه مدلی برای سنجش اثربخشی در بخش خدمات دولتی است. براي سنجش اثربخشي چهار بُعد: خدمات عرضه‌شده به جامعه و شهروندان، برداشت ذهني و رضايتمندي ارباب‌رجوع يا شهروندان، بهبود و ارتقاء شرايط جامعه، نتايج ناخواسته و منفي حاصل از عرضه خدمات سازمان اندازه‌گیری و با استفاده از روش دلفی شاخص‌های چهار بُعد اثربخشی تعیین شده است. از طریق تحلیل سلسله مراتبی ضریب اهمیت و ميزان اولويت هر شاخص نسبت به شاخص ديگر تعیین و مدل سنجش اثربخشی در سازمان‌های دولتی تدوین شده است. مدل بالا در بیمارستان‌های دولتی عملیاتی و شاخص‌های سنجش اثربخشی و ضرايب آن تعیین شده است. اولویت و اهمیت هر شاخص با توجه به چهار بُعد اثربخشی در بیمارستان‌های دولتی مشخص و درنهایت مدلی برای سنجش اثربخشی در بیمارستان­های دولتی شکل گرفته است. ازآنجاکه عناصر تشکیل‌دهنده این مدل تاکنون با جامعیتی که در این مقاله عرضه‌ شده است، بررسی و ارزیابی نشده‌اند، خروجی این پژوهش را باید سهم مقاله در توسعه مدیریت دولتی به‌شمار آورد
حسین رحمان سرشت, زهره موسوی کاشی
PDF
59-76

چکیده

     در عصر اطلاعات و فضای رقابتی کسب‌وکار امروز، تأثیر و اهمیت به‌کارگیری مدیران اجرایی با شایستگی‌هایی که به بروز رفتاری خلاقانه منجر می‌شود، همواره وزنه‌ای مؤثر در موفقیت و تعالی سازمان و یکی از جنبه‌های مهم کسب مزیت رقابتی، به‌شمار می‌رود. در این پژوهش ابتدا با انجام مطالعات مروری نسبت به احصاء شایستگی‌ها اقدام و پس از ساخت مدل اولیه این مدل با استناد به تحلیل محتوا و مصاحبه با خبرگان اعتبار‌سنجی شد؛ سپس برای دسته‌بندی شاخص‌های فرعی از تحليل عاملی اکتشافی استفاده شد. در ادامه با استفاده از مدل‌سازی معادلات ساختاری سؤال‌های پژوهش بررسی شد. بر اساس یافته‌های این پژوهش، شایستگی‌هایی که به رفتار خلاقانه مدیران اجرایی منجر می‌شوند در 66 شاخص فرعی و با روش دسته‌بندی تحلیل عاملی اکتشافی در 6 شاخص اصلی شامل شایستگی‌های: دانشی، انتقادی و تعاملی، خلاقیت و نوآوری، اجتماعی، رفتار خطرپذیر و درونی، تعريف و مشخص شدند. بین متغیرهای پژوهش در سطح اطمینان 99 درصد رابطه مثبت و معناداری وجود دارد. اولویت‌بندی شایستگی‌های محوری بر اساس نتايج آزمون فريدمن به‌ترتيب اهمیت عبارت‌اند از: درونی، اجتماعی، خلاقیت و نوآوری، خطرپذیر، دانشی، انتقادی و تعاملی.

سیامک نوری, علی بنیادی نائینی, رضا مومنی
PDF
77-102
هدف اصلي پژوهش حاضر، شناسايي و تعيين استراتژی‌های اصلي مديريت دانش و همچنين شاخص‌های مربوط به هر استراتژي در «سازمان صداوسیمای جمهوري اسلامي ايران» است. جامعه آماري پژوهش شامل مديران، معاونان و کارشناسان «سازمان صداوسیما» است. دراينپژوهشبااستفادهازنظرهای خبرگانمهم‌تریناستراتژی‌های «سازمان صداوسيما»،استخراجوباتلاقيايناستراتژی‌ها و استراتژی‌های دانشي سازمان (استراتژي کدگذاري و شخصی‌سازی دانش)اولينخانهکيفيتايجادشد.دومينخانهکيفيتبااستفادهازنتايجاولينخانه،رابطهمياناستراتژی‌های دانشي و راهکارهاي فني براي رسيدن به اين استراتژی‌ها رابررسيوراهکارهارارتبه‌بندیمی‌کند. یافته‌های پژوهش نشان مي­دهند که استراتژي توسعه و بهبود سیستم‌ها و تجهيزات فني مهم‌ترین استراتژي سازمان است؛ همچنين درنتیجه رتبه‌بندی استراتژی‌های دانشي سازمان، استراتژي کدگذاری اولين رتبه و استراتژي شخصی‌سازی دومين رتبه را کسب کرده‌ است. از میان راهکارهاي دانشي نيز راهکار «حمایت مديران اجرايي سطح بالا از فعاليت‌هاي دانشي» رتبه اول را به خود اختصاص داده است.
زهره ظهیری, جلال کریمی خواه, سید حبیب الله میر غفوری
PDF
103-124

 

چکیده

     فرسودگی شغلی به علت تبعات فردی و اجتماعی آن همواره موردتوجه پژوهشگران قرار گرفته و شناسایی عوامل تشدیدکننده و کاهنده آن حائز‌اهمیت بوده است. هدف پژوهش حاضر تعیین رابطه بین بی‌عدالتی ادراک‌شده، تعهد سازمانی و فرسودگی شغلی است. روش پژوهش، توصیفی‌ – تحلیلی و از نوع همبستگی و به‌طور مشخص مبتنی بر معادلات ساختاری است. اعضای نمونه آماری این پژوهش که از طریق فرمول تعیین حجم نمونه جامعه محدود محاسبه شد، 127 نفر از کارکنان «اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری استان مازندران» بودند. برای سنجش روایی پرسشنامه پژوهش از تحلیل عاملی تأییدی مرتبه اول و دوم و برای تعیین پایایی از آلفای کرونباخ استفاده شد که پایایی متغیرهای بی‌عدالتی ادراک‌شده، تعهد سارمانی و فرسودگی شغلی به ترتیب 904/0، 781/0 و 908/0 به‌دست آمد. فرضیه‌های پژوهش به کمک مدل‌سازی معادلات ساختاری بررسی شدند. طبق نتایج، بی‌عدالتی ادراک‌شده تأثیری مستقیم، مثبت و معنادار بر فرسودگی شغلی کارکنان دارد؛ از سویی دیگر تعهد سازمانی می‌تواند موجب کاهش فرسودگی شغلی در کارکنان شود.

عباسعلی رستگار, محمد علی سیاه سرانی کجوری
PDF
125-149

     اين پژوهش با هدف طراحی مدلی - شامل متغیرهای ویژگی­های شخصیتی (سازگاری و وظیفه‌شناسی)، ادراک بی­عدالتی، ادراک حمایت سازمانی و ناکامی- برای تبیین رفتارهای انحرافی در سازمان­های دولتی «بهشهر» انجام شد. بدین منظور ابتدا پرسشنامه­های پژوهش تهیه و پس از اطمينان از پايايي و روايي محتوای آن‌ها، در میان نمونه 269 نفری از کارکنان قلمرو مکانی پژوهش توزیع شد. برای بررسی مقدماتی روايي سازه سنجه از فن تجزية مؤلفه­های اصلی و به‌منظور اجتناب از تهديد واريانس روش مشترک، آزمون یک عاملی هارمن اجرا شد. برای بررسی فرضیه­ها، نخست با استفاده از تحلیل عاملی تأییدی، مدل­های اندازه­گیری پژوهش در نرم‌افزار Amos Graphics برآورد و آزمون شدند؛ سپس از طریق روش رگرسیون چندگانه، داده­ها به مدل‌های معادلة ساختاری برازش شدند. نتایج پژوهش نشان داد که در سطح اطمينان 99 درصد، ادراک حمایت سازمانی بر ادراک بی­عدالتی اثر منفی، ادراک بی­عدالتی بر ناکامی و ناکامی بر رفتارهای انحرافی در سازمان اثر مثبت معنادار دارند؛ همچنین مشخص شد که ویژگی­های شخصیتی سازگاری و وظیفه­شناسی در رفتارهای مزبور اثر منفی معناداری دارند. نتایج تأثیر ویژگی­های شخصیتی یادشده بر ادراک حمایت سازمانی و ادراک بی­عدالتی را تأیید نکرد.

مصطفی هادوی نژاد, لیلا درزی
PDF
151-173