دوره 6, شماره 2

تابستان 1394

فهرست مطالب

مقالات

 

چکیده                        

     جوامع، فضیلت را عنصر جدایی‌ناپذیر شهروندی خوب می­دانند، با این تصور که می‌تواند زمینه‌ساز شکوفایی روابط متقابل اثربخش میان افراد و برقراری ثبات اجتماعی در سازمان باشد. ویژگی‌های شخصیتی اخلاق­مدار که از ادراک جمعی حاصل از رفتار برتر و متعالی سازمان در طول حیات یک کسب‌وکار فراگرفته می‌شوند، باعنوان «فضیلت سازمانی» مفهوم‌سازی شده است. توجه به پدیده فضیلت سازمانی وامدار ظهور پارادایم مثبت‌گرایی در عرصه پژوهش‌های سازمانی است؛ ازاین­رو پژوهش حاضر با در­نظر­گرفتن چنین رویکردی در پی تبیین نقش میانجی‌گری ادراک از فضیلت سازمانی بر رابطه میان سرمایه روان‌شناختی مثبت و رفتار شهروندی خواهد بود. با استفاده از روش نمونه‌گیری تصادفی طبقه­ای، از میان 1853 نفر از کارکنان 23 دستگاه اجرایی مشمول بودجه جاری استان یزد، تعداد 324 نفر انتخاب‌شده و به منظور گرداوری داده­ها از پرسش‌نامه­ای مشتمل بر پنج متغیر در مقیاس پنج­نمره­ای لیکرت استفاده شد. روایی پرسش‌نامه به روش صوری- محتوایی و پایایی آن با محاسبه ضرایب آلفای کرونباخ برای هر متغیر محاسبه و بااستفاده از مدل معادلات ساختاری و تحلیل مسیر از طریق نرم‌افزار لیزرل، تجزیه­و­تحلیل داده­های پژوهش انجام شد. یافته‌های پژوهش، ضمن تأیید رابطه میان سرمایه روان‌شناختی مثبت و رفتار شهروندی، نقش واسط ادراک از فضیلت سازمانی را تصدیق می­کند.

حسن دانایی‌فرد, ناهید امراللهی بیوکی, علی اصغر فانی
PDF
15-34

چکیده

     در شرایط محیطی درحال تغییر و به­شدت رقابتی امروز، سازمان­ها به­منظور حفظ بقای خود باید بیش از پیش توجه خود را بر کارایی و اثربخشی متمرکز سازند. بر اساس پژوهش­های پیشین، «فرهنگ سازمانی» یکی از عوامل تأثیرگذار بر کارایی و اثربخشی سازمان­ها است. اهمیت این موضوع تا جایی است که فرهنگ سازمانیِ قوی و متمایز، یکی از عوامل کلیدی موفقیت سازمان­ها به­شمار می­رود. فرهنگ سازمانی، قوی­ترین نیروی داخلی است که یک سازمان را تحت­تأثیر قرار می­دهد و تأثیر زیادی بر متغیرهای سازمانی از جمله: تعهد سازمانی و رضایت شغلی دارد.  هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیر فرهنگ سازمانی بر رضایت شغلی و تعهد سازمانی کارکنان در «بانک ملت» است. جامعه آماری پژوهش حاضر شامل کلیه مدیران و کارکنان «بانک ملت» در سطح شهرستان تهران است. با توجه به فرمول کوکران در تعیین حجم جوامع آماری محدود تعداد نمونه آماری، 278 نفر تعیین و اقدام به جمع­آوری آراء این افراد شده است. داده­های لازم به­وسیله پرسشنامه جمع­آوری و با استفاده از مدلسازی معادلات ساختاری در نرم­افزار لیزرل تجزیه­و­تحلیل شد. نتایج، تمام فرضیه­ها به جز «انطباق­پذیری بر تعهد سازمانی» را تأیید کرد؛ همچنین با توجه به نتایج، «رسالت بر تعهد سازمانی»، بیش­ترین تأثیر و «درگیر‌شدن در کار»، کمترین تأثیر را بر رضایت شغلی داشته است.


علیرضا موتمنی*, امین همتی, سحرالسادات اگاه
PDF
35-60

     تغییرات سازمان­ها، به‌سرعت در حال وقوع هستند و آنچه یک تغییر را موفق می­سازد، آمادگی سازمان برای تغییر است. اگر آمادگی اولیه برای تغییر وجود نداشته باشد، تغییر در مراحل بعدی نیز با شکست مواجه می‌شود. آمادگی برای تغییر درجه‌ای است که اعضای یک سازمان تغییر را ارزشمند می‌دانند و به اثربخشی آن اطمینان دارند؛ این آمادگی تحت­تأثیر عوامل روان‌شناختی و سازمانی است. در پژوهش حاضر اثر عوامل روان‌شناختی سلسله‌مراتب نیازها و نگرش نسبت به کار و عوامل سازمانی عدالت توزیعی و ویژگی‌های کار بر تعهد به تغییر و آمادگی برای تغییر موردبررسی قرار گرفته است. نمونه پژوهش شامل ۵۰۴ نفر از کارکنان «پالایشگاه نفت اصفهان» است که به‌طور تصادفی ـ طبقه‌ای انتخاب شدند و به ابزارهای پژوهش پاسخ دادند. برای تحلیل داده‌ها از «تحلیل مسیر» و «آزمون بوت استراب» استفاده شد. نتایج نشان داد در الگوی تحلیل مسیر متغیرهای خودشکوفایی، عدالت، نگرش نسبت به کار و ویژگی‌های کار متغیرهای واسطه‌ای هستند. تغییرات باید با توجه به سطح نیاز کارکنان و نوع نگرش آنان اعمال شوند. عدالت  توزیعی برای موفقیت تغییر توصیه می‌شود.

حمیدرضا عریضی, هاجر براتی, بهروز دری, وحید قاسمی
PDF
61-82

 

چکیده

     با توجه به نرخ بالای تغییرات در سطح مدیران دولتی که منجر به ظهور تعداد قابل­ملاحظه­ای از مدیران تازه­کار در این بخش شده است، جای خالی الگویی که بتواند راهنمای این مدیران در عرصۀ پیچیدۀ مدیریت دولتی باشد، به­شدت احساس می­شود؛ از طرفی به­دلیل فقدان مطالعات بومی در این زمینه، پژوهشگران بر آن شدند تا با بهره­گیری از تجربه­های مدیران دولتی اثربخش، الگویی را تدوین کنند که نخست، بر مبنای داده­های واقعی بنا شده باشد و دوم از فضای مدیریت دولتی ایران برخاسته باشد؛ بدین منظور و با علم به اینکه روش­های کیفی به­ویژه روش نظریه­پردازی داده­بنیاد می­توانند چنین دستاوردهایی را در اختیار قرار دهند، مقرر شد تا بر اساس این شیوه با مدیران دولتی اثربخش (درمجموع 25 نفر) مصاحبه­های نیمه­ساختاریافته انجام شود تا به این پرسش کلیدی پاسخ دهند که «به نظر شما اگر مديران تازه­كار، بخواهند به مديراني اثربخش (با عملكرد برتر) تبديل شوند، بايد چگونه عمل كنند؟» پس از تحلیل داده­ها و با استفاده از نرم­افزار 8 Nvivo مشخص شد که مدیران تازه­کار برای تبدیل­شدن به مدیرانی اثربخش باید چهار راهبرد را در دستور کار خود قرار دهند که به­ترتیب اهمیت عبارت‌اند از: راهبردهای مدیریت بر خود، راهبردهای مدیریت بر کار، راهبردهای مدیریت بر دیگران و راهبردهای مرتبط با محیط.

محمد لگزیان, یزدان منصوریان, اذر کفاشپور, محسن فرهادی نژاد
PDF
83-102

 

چکیده

     سازمان­های امروزی برای آمادگی در برابر تغییرات گسترده در آینده و دست‌یابی به عملکرد بهتر سازمانی و کسب مزیت رقابتی به مدیریت اثربخش دانش سازمانی نیاز دارند. تسهیم دانش یکی از مهم‌ترین اقدامات در راستای مدیریت اثربخش دانش در سازمان‌ها است. این پژوهش، تأثیر تسهیم دانش بر یادگیری، نوآوری و عملکرد سازمانی را بررسی کرده است. بر مبنای مرور مبانی نظری موضوع، مدلی استفاده‌ شده است که فرض می‌کند تسهیم دانش به‌طور مستقیم بر عملکرد سازمانی تأثیر مثبت دارد و به‌طور غیرمستقیم از طریق یادگیری و نوآوری سازمانی باعث بهبود عملکرد سازمان می‌شود. این مدل با داده‌هایی که با استفاده از پرسشنامه از جامعه آماری مرکب از 400 نفر مدیران، مهندسان و کارشناسان «شرکت آب و فاضلاب مشهد» و نمونه آماری 320 نفری جمع‌آوری شد، آزمون گردید. برای تجزیه‌وتحلیل داده‌ها و آزمون فرضیه‌ها، از روش مدل‌سازی معادله ساختاری استفاده شد. یافته‌های پژوهش نشان داد که تسهیم دانش بر یادگیری، نوآوری و عملکرد سازمانی تأثیر مثبت دارد؛ همچنین تسهیم دانش آشکار تأثیر بیشتری بر عملکرد مالی و تسهیم دانش نهان تأثیر قوی‌تری بر عملکرد عملیاتی دارد.

علی حسین کشاورزی, سعید صفری, جواد حمیدیراد
PDF
103-128

 

چکیده

     امروزه سازمان‌ها با محیط­هایی مواجه هستند که تغییر یکی از ویژگی‌های جدایی‌ناپذیر آن‌ها است؛ از­این­رو یادگیری سازمانی از ضرورت­های لازم برای بقا و کسب مزیت رقابتی به‌شمار می­رود. پژوهش­ها نشان می­دهد که فراموشی سازمانی در فرآیند یادگیری سازمانی نقش قابل‌توجهی دارد. فراموشی سازمانی، توانایی حذف دانش منسوخ و ناکارآمد است و بخش مهمی از پویایی دانش در سازمان‌ها محسوب می‌شود. با توجه به این امر، شناسایی عوامل اثرگذار بر فراموشی سازمانی اهمیت دوچندان می‌یابد. بنابراین پژوهش حاضر به بررسی تأثیر سبک رهبری خدمتگزار بر فراموشی سازمانی هدفمند و ناآگاهانه می­پردازد. فرضیه­ها در میان تمامی کارکنان شهرداری ناحیه شش منطقه یک تهران، مورد آزمون قرار گرفت. ابزار اصلی جمع­آوری داده، پرسشنامه بود و داده­ها بر مبنای مدل­سازی معادلات ساختاری تحلیل شد. نتایج حاکی از آن است که رهبری خدمتگزار فرآیند فراموشی هدفمند را تسهیل می‌کند و بر فراموشی سازمانی ناآگاهانه اثر منفی دارد.

طیبه امیرخانی, فریبا دهقان, مریم عبد المالکی
PDF
129-155

چكيده

     يكي از مدل­هاي پركاربرد در ارزيابي كيفيت خدمات، سروكوال است كه در پنج بعد: محسوسات، قابليت اعتماد، اطمينان، پاسخگويي و همدلي به مقايسه انتظار و ادراك مشتري از خدمت ارائه­‌شده مي‌پردازد. پژوهش حاضر با استفاده از مدل يادشده به ارزيابي كيفيت خدمات دانشگاهي در «دانشگاه رازي كرمانشاه» پرداخته است. جامعه آماري شامل 400 نفر از دانشجويان جغرافيا بوده و حجم نمونه پژوهش 210 نفر برآورد شده است. نتايج گوياي شكاف زياد و معنا‌دار بين انتظار و ادراك پاسخگويان در همه ابعاد بالا است. آزمون همبستگي نشان می­دهد که كه بين «سال ورودي دانشجويان» و كيفيت محسوسات، قابليت اعتماد، پاسخگويي، همدلي و درنهايت كيفيت كلي خدمات رابطه منفي و معنادار وجود دارد؛ همچنين بين «سكونت در خوابگاه» و كيفيت محسوسات و نيز «دوره تحصيلي» و كيفيت پاسخگويي رابطه منفي و معنادار مشاهده شده است.

جعفر توكلي, حسن ذوالفقاری
PDF
157-172