دوره 3, شماره 3

پاییز 1391

فهرست مطالب

علوم اجتماعی و رفتاری

از آن جايي كه توان مديريتي، عامل مهمي در بهبود سطح عملكرد و تعالي سازمان ها محسوب مي شود، لذا انتخاب مديران توانمند و انتصاب آن ها به پست هاي مديريتي براي سازمان ها اهميت بسيار دارد. در حال حاضر يكي از مشكلات اساسي كشور، نبود ثبات مديريتي در سازمان هاي دولتي است و يكي از عواملي كه به ثبات مديريتي صدمه ميزند، اثر منساني است. در اين پژوهش سعي شده تا عوامل ايجادكنندة اثر منساني كه منجر به انتخاب و انتصاب افراد مشابه مدير ارشد مي شود، شناسايي شده و درنهايت، دو پيامد اين اثر كه گروه انديشي و تضاد غيركاركردي در گروههايي است كه اعضاي آن تحت تأثير اين اثر انتخاب شده اند، مورد بررسي قرار گيرد. همچنين در اين پژوهش، ارتباط ميان اثر منساني و سابقه مديريتي به عنوان يك متغير جمعيت شناختي مورد بررسي قرار گرفته است. بدين منظور پرسشنامه اي براي سنجش اين متغيرها طراحي شده و پساز اطمينان از روايي و پايايي ابزار اندازه گيري، در ميان نمونه اي متشكل از 198 نفر از مديران سطوح عالي، مياني و پاية معاونت برنامه ريزي و نظارت راهبردي رييس جمهور توزيع شد. روش پژوهش، پيمايشي همبستگي بوده و دادهها بااستفاده از نرم افزار - ليزرل و در قالب روش مدل يابي معادلات ساختاري، تجزيه و تحليل شده است. نتايج حاصل از اين پژوهش نشان مي دهد كه خودشيفتگي، عامل بروز اثر منساني بوده (443/0) و ارتباط مثبتی میان اثر منسانی با بروز گروه انديشي در گروههاي تصميم گيري سازماني مشاهده مي شود (222/0). اما بر خلاف انتظار رابطة مثبت و معنا اداري بين اثر منساني با تضاد كاركردي و سابقة مديريتي مشاهده نشد.
محمدجواد حضوري, مرضيه يماني, محمدجواد قرباني
PDF
به کارگیری اینترنت و فناوری اطلاعات توسط شهرداری ها به تسریع و بهبود فرایندهای خدمت رسانی کمک می کند. شهرداری تهران به عنوان بزرگترین شهرداری کشور به عنوان مورد مطالعه جهت سنجش میزان آمادگی الکترونیکی انتخاب شد. 248 کارشناس با پرسشنامه ای 39 سوالی مورد پرسش قرار گرفتند. چهار بعد زیرساخت فناوری اطلاعات و ارتباطات، سخت افزار فناوری اطلاعات و ارتباطات، منابع انسانی و نرم افزار و سیتم های اطلاعاتی برای ارزیابی آمادگی الکترونیکی شهرداری تهران مد نظر قرار گرفت. نتیجه آزمون میانگین تک نمونه ای نشان داد که شهرداری تهران در سه بعد زیرساخت فناوری اطلاعات و ارتباطات، سخت افزار فناوری اطلاعات و ارتباطات و نرم افزار و سیتم های اطلاعاتی از آمادگی لازم برخوردار است اما در بعد منابع انسانی فاقد آمادگی لازم است. رتبه بندی میزان آمادگی شهرداری تهران در چهار بعد نشان داد که بیشترین آمادگی به ترتیب در ابعاد زیرساخت فناوری اطلاعات و ارتباطات، سخت افزار فناوری اطلاعات و ارتباطات، نرم افزار و سیتم های اطلاعاتی و در انتها منابع انسانی قابل مشاهده است.
شهریار عزیزی, روناک صفائی فراهانی
PDF
این مقاله به بررسی رابطه ميان تسهيم دانش، توانایی جذب دانش و قابليت نوآوری می پردازد. با توجه به اهميت دانش و یادگيری در فضای رقابتی امروزی، ایجاد سازمان ها و کسب وکارهای دانش محور لازمه موفقيت جهت رسيدن سریع تر به هدفها است. نوآوری، حوزه ای است که توجه بسياری از شرکت ها در محيط در حال تغيير کنونی را به خود جلب کرده است. دانش، منبع ارزشمندی جهت یادگيری فنون جدید و حل مسائل است. تسهيم دانش می تواند تبادل و خلق دانش در سازمان را جهت بهبود مزیت های رقابتی تشویق کند؛ بدین جهت، دانش در تداوم نوآوری، بسيار کليدی است. مطالعات نشان داده اند که توانایی جذب دانش شرکت تأثير معناداری بر قابليت نوآوری دارد و پایه و اساس مزیت رقابتی شرکت، ایجاد امکان استفاده از توانایی جذب دانش جهت بهبود و توسعه توانایی های رقابتی شرکت است. داده های پژوهش از ميان اعضای شرکت های مراکز رشد استان گيلان گردآوری شده اند؛ که جمعاً شامل 812 نمونه از اعضای شرکت ها می باشد. روش پژوهش، پيماشی بوده و اطلاعات از طریق پرسشنامه گردآوری و برای سنجش اثرات متغيرها از مدل سازی معادله ساختاری استفاده شده است. نتایج نشان می دهند که توانایی جذب دانش، عاملی مداخله گر در ميان تسهيم دانش و قابليت نوآوری است و همچنين تسهيم دانش، تأثيری مثبت و معنادار بر توانایی جذب دانش دارد.
محمدرحیم رمضانیان, محمود مرادی, نرجس بساق زاده
PDF
هدف اين مطالعه، ارائة الگويی براي ارتقاء نوآوري سازمانی از طريق مديريت سرمايه هاي انسانی و به واسطة خلق دانش است. در اين مقاله ابتدا به مرور مفاهيم و مبانی نظري پرداخته شده و سپس بااستفاده از مطالعات و پژوهشهاي پيشين، شاخص هاي اندازه گيري هريک از مؤلفه ها و ابعاد مورد بررسی در اين مطالعه استخراج شده است. جامعة آماري اين پژوهش، مديران، رؤسا و کارشناسان 13شرکت گروه صنعتی ايران ترانسفو بوده و نمونة آماري به صورت تصادفی طبقه بندي شده از شرکت هاي گروه انتخاب شد. داده هاي پژوهش با پرسشنامه گردآوري شد و درنهايت بااستفاده از مدل معادلات ساختاري، مدل عملياتی به دست آمد. نتايج نشان داد که در کل و به طور مستقيم و غيرمستقيم به ترتيب نوآوري محصول، سپس نوآوري فرايند و در انتها نوآوري مديريتی از طريق مديريت سرمايه هاي انسانی و خلق دانش منجر به بهبود نوآوري سازمانی خواهند شد. اما اين مسئله نيز بايد مورد توجه سازمانها باشد که سرماية انسانی به طور غيرمستقيم و بهواسطة خلق دانش است که میتواند اثر قابل توجه تري بر نوآوري محصول و در نهايت نوآوري سازمانی داشته باشد و اثر مستقيم آن بر نوآوري محصول کمتر از اثر مستقيم آن بر نوآوري فرايند و نوآوري مديريتی است، درحالی که اثرات مستقيم سرماية انسانی بر نوآوري فرايند و نوآوري مديريتی بسيار چشمگيرتر از اثرات غيرمستقيم آن و به واسطة خلق دانش است. به عبارتی خلق دانش، نقش ميانجیگري مؤثرتري را بين نوآوري محصول و سرماية انسانی دارد و سازمانها براي اين نوع از نوآوري نياز به سرمايه گذاري بيشتري در خلق و کسب دانش دارند.
غلامعلي طبرسا, بهروز دری, فرخ قوچاني, آرمان احمدی زاد
PDF
هدف این مقاله بررسی سطح چهار سازمان زیر مجموعه وزارت بهداشت از نظر ميزان یادگيرندگی است. در این راستا، سنجش ابعاد مختلف سازمان یادگيرنده در 4 سازمان تحت نظر وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی صورت گرفت. در روند مرور مبانی نظری موضوع ، مدل INVEST که توسط پرن، ردریک و ملرونی پيشنهاد شده است، مورد قبول واقع شد. پرسشنامه در ميان چهار سازمان توزیع و درمجموع نظرات 131 نفر از اعضای هيأت علمی، پرستاران، مدیران ارشد و کارشناسان این سازمانها جمع آوری شد. یافتههای به دست آمده بيانگر این است که جریان نسبتاًًًً مناسب و سير تکامل تدریجی براساس ابعاد سازمان یادگيرنده، به ویژه در بيمارستان مفيد وجود دارد. این جریان میتواند توسط عامل مدیریت و حمایتهای این عامل برای پيادهسازی فرهنگ یادگيری، تسریع شود. به طور کلی میتوان اذعان کرد که نقاط قوت در بعد یادگيرندگان الهام شده در کلية سازمانها به چشم میخورد و بنابراین پتانسيل لازم برای حرکت به سمت مفهوم سازمان یادگيرنده وجود دارد. ارزش افزودة این مقاله را میتوان روشن ساختن سودمندی چشمانداز بهره گيری از یک مدل توانمند در زمينة سازمان یادگيرنده دانست.
شاهین اصغرزاده شهانقي, سیامک نوری
PDF
افزایش سطح فعاليت های کارآفرینانه و توسعة کارآفرینی در یک جامعه، به ایجاد محيطی پيش برنده برای افزایش تعداد کارآفرینان و راه اندازی و رشد شرکتها نياز دارد. در کشور ما در شرایط فعلی به دلایلی مانند ترکيب جمعيتی جوان کشور، ترویج کارآفرینی و بسترسازی برای آن میتواند راهگشا باشد. بر این اساس در سالهای اخير، این موضوع مورد توجه دولت قرار گرفته است. این پژوهش با هدف توسعة یک مدل بومی نظام خط مشی گذاری توسعة کارآفرینی و سپس ارزیابی مناسب بودن این مدل مفهومی انجام شده است. باتوجه به شرایط ایران در مدل ارائه شده بر بهبود محيط کسب و کار به عنوان رکن خط مشی گذاری توسعة کارآفرینی تاکيد شده است تا نتایج کوتاه مدت و بلندمدت در این زمينه محقق شود. این پژوهش از نوع توصيفی اکتشافی است. ابزار اصلی گردآوری اطلاعات پرسشنامه با مقياس -ليکرت است. نمونه آماری پژوهش، 120 نفر از اساتيد خط مشی گذاری، توسعة کارآفرینی و کارشناسان خبرة وزارت خانه های کار، اقتصاد و صنایع در حوزة کارآفرینی در شهر تهران بوده اند. نتایج حاصل از پژوهش، مناسب بودن این مدل مفهومی و روابط آن را نشان میدهد. در پایان نيز پيشنهادهایی برای بهبود توسعة کارآفرینی ارائه شده است.
علي داوری
PDF
نظام اداری، مجموعه ای از اصول، ارزشها، هدفها، سياستها، سرمایه های انسانی و امکانات مادی برای مدیریت نظام جمهوری اسلامی ایران است که در جهت ایجاد هماهنگی از طریق فعاليت های مدیریتی )برنامه ریزی، سازماندهی، هدایت و کنترل( بين بخش های مختلف جامعه و تحقق آرمان ها و هدفهای اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سياسی کشور فعاليت می کند. به نظر می رسد مدل کارت امتيازی متوازن یا BSC با دارا بودن قابليت ارزیابی و اجرای استراتژیها وبرنامه ها در یک سازمان می تواند کمک شایانی به کنترل و اجرای برنامه ها در تحول نظام اداری کند. هم اکنون سازمان های دولتی و غير انتفاعی بسياری در دنيا، به منظور ارزیابی عملکرد و همچنين اجرای استراتژی های خود از مدل کارت امتيازی متوازن بهره می گيرند. بدیهی است که سياست های کلی نظام اداری نيز همان طور که از اسم آن برمی آید خود یک نظام و یک سيستم است و به منظور اجرای آن بایستی سازمان یا سازمان های زیادی با یکدیگر بر طبق یک برنامه حرکت کنند. بنابراین، برای این نظام )سيستم( می توان خرده نظام )خرده سيستم( برنامه ریزی، خرده سيستم اجرای برنامه و خرده سيستم ارزیابی برنامه طراحی نمود. در این مقاله با بررسی کامل بندهای سياست های کلی نظام اداری، عوامل کلی تر این بندها را استخراج کرده و هر یک از این عوامل را به عنوان یک هدف در یکی از ابعاد چندگانه مدل کارت امتيازی متوازن قرار داده ایم. در نهایت بااستفاده از تکنيک AHP اهميت و وزن هر یک از ابعاد و اهداف آن استخراج گردیده است.
سیدمحمد میرمحمدی, محمدمهدی ايزدخواه
PDF