دوره 3, شماره 2

تابستان 1391

فهرست مطالب

علوم اجتماعی و رفتاری

از مهمترین شاخص های توسعه یافتگی و کارآمدی یک سازمان میزان رضایت افرادی است که به نحوی با آن سازمان ارتباط دارند و یا از خدمات آن استفاده می کنند. رضایت حالتی روانشناختی است که با ارضای نیازها دستیابی به یک میل و یا دوری از یک انزجار یا بی رغبتی برآورده شدن انتظارات رهایی از شک و تردید و رسیدن به اطمینان ادای یک دین و یا انجام تعهد و الزام هم رنگی با جماعت و یا جبران غرامت در انسان ایجاد می شود در این پژوهش میزان رضایت از عملکرد سازمان حج و زیارت پس از مشخص کردن فرایند دریافت خدمات به دو شکل کلی و جزیی سنجیده شده است رضایت کلی با یک سوال و رضایت جزیی در چهار بعد (احساس رضایت، رضایت از خدمات ارائه شده رضایت از کاروان و رضایت از رفتار دست اندرکاران کاروان) بررسی شده است. به علاوه رابطه متغیرهای فردی (جنسیت، سن، تحصیلات، شغل،درآمد، استان ممحل زندگی، روستایی یا شهری بودن، مذهب، مدینه قبل یا بعد بودن، سابقه تشرف به حج تمتع و عمره، همچنین مخارج حج) و متغیرهای اجتماعی(توجه کاروان ها به نیازهای معنوی، روابط اجتماعی، میزان سختی های سفر، پذیرش سختیهای سفر، مقایسه و احساس محرومیت نسبی، فراهم بودن زمینه ی مشارکت در کاروان موافقت با مشارکت در امور حجاج در کاروان) با رضایت جزیی بررسی شده است.
داوود پرچمی
PDF
پژوهش حاضر با هدف بررسی تأثیر معنویت در کار پرستاران بر میزان شادی مشاهده شده در رفتار آنان صورت گرفته است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر شیوه گردآوری اطلاعات پیمایشی از گروه پژوهش های توصیفی است. جامعه آماری این پژوهش کلیه پرستاران شاغل در بخش دولتی استان قم است که تعداد نمونه آماری به دست آمده 164 نفر می باشند. ابزار جمع آوری داده ها پرسشنامه معنویت در کار ارائه شده توسط اشموس و داچون و پرسشنامه سنجش شادی ارائه شده توسط دانشگاه آکسفورد است. به منظور تحلیل داده ها نیز از آزمون های کولموگروف اسمیرنف، میانگین یک جامعه آماری و آزمون فریدمن به وسیله نرم افزار SPSS و آزمون تحلیل عاملی تأییدی به وسیله نرم افزار LISREL استفاده شده است. یافته های پژوهش نشان داد که مؤلفه های معنویت کار (کار با معنی، وحدت و یگانگی، هم سویی با ارزش های سازمان) و شادی پرستاران در سطح مطلوبی قرار دارند. همچنین نتایج به دست آمده از آزمون تحلیل عاملی تأییدی نشان داد که مؤلفه های معنویت در کار بر شادی پرستاران تأثیر مستقیم می گذارد.
محمدعلی حقیقی, فائزه حیدری, معصومه کاظمی
PDF
رقابت شدید در سطح بین المللی و پیوند شبکه های اطلاع رسانی، داشتن آگاهی کافی در حوزه ی فناوری اطلاعات را برای کمک به بهره وری سازمان ها ضروری ساخته است؛ از این رو سازمان ها حجم وسیعی از منابع خود را در این حوزه، سرمایه گذاری می کنند. نظام آموزش عالی ایران نیز به عنوان نهادی که وظیفه ی خطیر تولید دانش را بر عهده دارد، باید در جهت ارتقای توان خود برای بهره گیری از این فناوری تلاش کند. یکی از راه ها، گنجاندن عامل فناوری اطلاعات و ارتباطات در ذیل عوامل مؤثر بر ارزیابی عملکرد دانشگاه ها است. هدف اصلی این پژوهش، تدوین مدلی جامع برای ارزیابی عملکرد و رتبه بندی دانشگاه ها و مؤسسات آموزش عالی کشور است که با توجه به کثرت عوامل تأثیرگذار، در این مجال، تنها به بررسی عامل فناوری اطلاعات و ارتباطات پرداخته می شود. بدین منظور ابتدا با توجه به مبانی نظری پژوهش، شاخص های مرتبط با این عامل استخراج و برای شناسایی شاخص هایی که با نظام آموزش عالی ایران تطابق بیشتری دارند، نزد خبرگان ارائه شد. در نهایت پس از تحلیل داده ها، شاخص های برتر در قالب مدل پیشنهادی محقق برای ارزیابی عملکرد ارائه می شود.
مصطفی جعفری, سیامک نوری, داود طالبی
PDF
در بیشتر جوامع به علت مجموعه ای از عوامل نظیر از خود بیگانگی، فقدان سرمایه ی اجتماعی، وجود رسانه های انتقادی و یا میزان پاسخ گویی نهادها و سازمان های عمومی، میزان اعتماد به دولت و سازمان های تابعه کاهش یافته است. اما بررسی ها نشان می دهد که برخی عوامل محیطی نظیر سطح اعتماد اجتماعی نیز در این میان مؤثر است. در این مقاله پس از مروری بر ادبیات اعتماد، تأثیر عوامل راهبردی محیطی را در افزایش یا کاهش اعتماد عمومی به دولت و سازمان های دولتی و نیز اعتماد سیاسی مورد ارزیابی قرار می دهیم. لذا هدف این مقاله، مطالعه و بیان نقش عوامل استراتژیک محیطی در اعتماد سیاسی است. روش تحقیق، توصیفی از نوع پیمایشی است و برای جمع آوری اطلاعات آن از ابزار پرسشنامه و برای بررسی و تحلیل فرضیات آن از نرم افزارهای آماری SPSS و LISREL استفاده شده است. سازمان های دولتی و غیردولتی شهر تهران جامعه ی آماری این پژوهش را تشکیل می دهند که نمونه ی آماری (مشتمل بر چند سازمان دولتی و خصوصی) از میان جامعه ی آماری فوق انتخاب و پرسشنامه ی نهایی در میان آن ها توزیع شد. یافته های نهایی پژوهش، وجود رابطه ی معنادار میان مؤلفه های مهم محیط راهبردی از یک سو و سطح اعتماد عمومی از سوی دیگر را تأیید می کنند. با توجه به مغفول ماندن نقش عوامل راهبردی محیطی در اعتماد عمومی به دولت و نهادهای سیاسی، پژوهش حاضر تلاش داشته با تأکید بر نقش مهم این دست متغیرها، الگویی توسعه یافته و جامع را برای عوامل راهبردی مؤثر بر اعتماد عمومی به دولت در کشور ایران طراحی کند و از این جهت به گسترش و تکمیل مرزهای دانش موجود در این حوزه کمک خواهد نمود.
محمد خانباشی, شمس السادات زاهدی, سیدمهدی الوانی
PDF
نظریه ها و اقدامات در حوزه علوم اجتماعی از اندیشه ها فلسفی ریشه می گیرد و برآمده از ارزش ها اعتقادات و طرز تلقی افراد از محیط پیرامون است. نظریه ها و اقدامات انضباطی در دانش مدیریت منابع انسانی، یکی از مقوله های مهمی است که از قاعده برخورداری از ریشه های فلسفی، مستثنی نیست. این بر مطالعه بررسی رویکردهای فلسفی چهارگانه در مدیریت و استمداد از تحلیل های فلسفی مبتنی بر گزاره های هستی شناسی و معرفت شناسی استواراست. در پس هر یک از رویکردهای یاد شده، تلاش می شود ضمن توصیف علائم و پیامدهای احتمالی پذیرش هر یک از مواضع فلسفی در رفتار مدیران و افراد، گونه جدیدی از انضباط کارکنان- که بر اساس رهیابفت های فلسفی متأثیر از فیلسوفان اسلامی و اندیشمندان معاصر در حوزه فلسفه علوم اجتماعی است- تبیین شود. هستی شناسی مبتنی بر دوگان ساختارگرا- عامل گرا (اصالت فرد و یا جامعه) و معرفت شناسی مبتنی بر دوگان طبیعت گرا- هرمنوتیک، دستمایه های نگارندگان در تحلیل فلسفی رویکردهای موجود بوده است. تأکید بر اصالت توامان ساختار، عامل و معرفت شناسی مبتنی بر رئالیسم متعالی، سنگ بنای گونه ای نو از انضباط کارکنان است.
حسن دانایی فرد, میثم لطیفی
PDF
دو هدف عمده که سازمان ها در عصر دانش محور به دنبال تحقق آن هستند عبارتند از خلق و به کارگیری دانش. خلق دانش سبب ایجاد و حفظ مزیت رقابتی سازمان می شود. بر این اساس، شناسایی پیش زمینه ها و زمینه های خلق دانش، یکی از موضوع های محوری و کلیدی در بسیاری از پژوهش ها بوده است. افراد و کارکنان، ایجادکنندگان دانش در درون سازمان هستند. بنابراین، یافتن زمینه هایی که منجر به انگیزش بهتر کارکنان در جهت خلق دانش جدید شود، ضرورتی انکارناپذیر است. یکی از این زمینه ها طراحی شغل است. این پژوهش به دنبال بررسی تأثیر ویژگی های شغل بر خلق دانش در سطح فردی در یک شرکت پالایش نفت است. بدین منظور، با استفاده از ابزار پرسشنامه به ارزیابی ویژگی های شغل بر اساس مدل ویژگی های شغل هکمن و الدهام (1980) و سنجش فعالیت های خلق دانش با بهره گیری از مدل خلق دانش نوناکا (1994) پرداخته شد. نتایج مدل های رگرسیونی، بیانگر تأثیر معنادار و مثبت در نظر گرفتن استقلال، بازخورد، تنوع مهارت، اهمیت وظیفه، و هویت وظیفه (به عنوان ویژگی های کلیدی شغل در طراحی مشاغل) بر خلق دانش در سطح فردی است. همچنین نقش متغیر شدت نیاز به رشد افراد، به عنوان متغیری تعدیل گر در ارتباط میان طراحی شغل و خلق دانش در سطح فردی، تأیید شد.
علی رضاییان, بهروز قلیچ لی, حمیدرضا نظری
PDF
امروزه مدیریت دانش یکی از مباحث اصلی و مهم در آموزش عالی محسوب می شود. تسهیم دانش به عنوان یکی از مهم ترین فرایندهای اصلی مدیریت دانش نقش به سزایی در پیشرفت علمی و ارتقاء سطح علمی دانشگاه ها داشته و از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است؛ از این رو طراحی و اجرای فرایندهای مدیریت دانش در دانشگاه ها با موانع جدی روبه روست. در این مقاله سعی شده است تا با توجه به اهمیت تسهیم دانش در سازمان ها، موانع تسهیم اطلاعات و دانش در دانشگاه شاهد شناسایی شود. این موانع در قالب عوامل سه گانه فردی، سازمانی و فناوری مورد تحلیل و بررسی قرار گرفته است. جامعه آماری پژوهش شامل کارکنان، اعضای هیأت علمی و دانشجویان این دانشگاه بوده و در تحلیل داده ها از آمار توصیفی استفاده شده است. همچنین وزن و اهمیت شاخص ها با استفاده از روش آنتروپی محاسبه شده و عوامل سه گانه یاد شده با لحاظ نمودن این وزن ها نیز مورد مقایسه قرار گرفته اند. بر اساس نتایج به دست آمده، عوامل سازمانی به عنوان موانع اصلی تسهیم دانش مشخص شده و دانشگاه باید در گام اول فعالیت های بهبود دهنده خود را بر این دسته از عوامل متمرکز کند.
علی حسین کشاورزی, الهام آخوندزاده
PDF