دوره 1, شماره 3

پاییز 1389

فهرست مطالب

علوم اجتماعی و رفتاری

مدل های تعالی سازمانی ابزاری قدرتمند در ارزیابی عملکرد سازمان ها بشمار می آیند و بسیاری سازمان ها در جهان از این ابزارها بهره جسته اند. در این سال ها سازمان های ایرانی هم برای ارزیابی عملکرد خود یکی از رایج ترین این مدل ها یعنی مدل تعالی بنیاد کیفیت اروپا EFQM را به کار گرفته اند. از آنجا که بررسی تطبیقی نتایج چنین ارزیابی هایی می تواند در درک و بهبود سازو کارهای ارزیابی عملکرد راهگشا باشد، مقایسه عملکرد سازمان ها با ابعاد ساختاری و محتوایی متفاوت (کوچک/ بزرگ، دولتی/ خصوصی، خدماتی/ تولیدی و غیره) اهمیت می یابد. این نوشته بنا دارد بررسی مقایسه ای نتایج ارزیابی بر اساس مدل EFQM را بر اساس متغیر اندازه (کوچک/ بزرگ) پی بگیرد. این پژوهش پیمایشی- توصیفی برای جامعه شرکت های تحت پوشش سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران انجام می شود و فرض وجود تفاوت در معیارهای 9 گاه تعالی سازمانی در سازمان های بزرگ و کوچک به آزمون گزارده می شود. با توجه به نوع توزیع یافته ها، روش آماری مورد استفاده آزمون لِون و آزمون تفاوت میانگین های دو جامعه است. نتایج پژوهش نشان می دهد که در معیارهای توانمندسازهای مدل EFQM بین سازمان های بزرگ و کوچک تفاوت معناداری وجود ندارد ولی در معیارهای نتایج می توان تفاوت هایی را سراغ گرفت.
اسماعیل فدایی نژاد, امیرحسین خالقی, میترا مهاجری
PDF
شرایط کاملاً متحول، افزایش رقابت و ضرورت اثربخشی سازمان ها در چنین شرایطی، نیاز آنها را به نسل ارزشمندی از کارکنان، بیش از پیش آشکار کرده است؛ نسلی که از آنها به عنوان سربازان سازانی یاد می شود. این کارکان بی تردید، وجه ممیز سازمان های اثربخش از غیر اثربخش هستند چرا که بی هیچ چشم داشتی افزون بر نقش رسمی خود عمل کرده و از هیچ تلاشی دریغ نمی کنند. با توجه به اهمیت موضوع رفتار شهروندی سازمانی در این مقاله سعی شده است مدلی ارائه شود که در راستای کمک به بهبود و ارتقای اینگونه رفتارها باشد؛ از اینرو پس از مطالعه مدل های مختلف رفتار شهروندی سازمانی مدل گراهام و پادساکف انتخاب و بر مبنای آن سوالات پرسشنامه طراحی شد؛ سپس در تحلیل عاملی اکتشافی مرتبه دوم، ابعاد اطاعت سازمانی، وفاداری سازمانی و مشارکت سازمانی به عنوان مؤلفه تعلق سازمانی نام گذاری و ابعاد ابتکارات فردی، رفتارهای کمک کننده و جوانمردی به عنوان مؤلفه ویژگی های فردی نام گذاری شدند. پس از شکل گیری مدل مفهومی تحقیق، جهت آزمودن صحت مدل های اندازه گیری و همچنین آزمون فرضیات تحقیق از تحلیل عاملی تأییدی استفاده شده است. نتایج تحقیق نشان داد که هم عوامل فردی و هم تعلق سازمانی بر شکل گیری رفتار شهروندی سازمانی اثر بسیاری زیادی دارند و در بین ابعاد OCB فقط رابطه میان اطاعت سازمانی و OCB معنادار نشد.
غلامعلی طبرسا, حمید رامین مهر
PDF
تحقیق حاضر با هدف تعیین "تأثیر توانمندسازی شناختی کارکنان بر عوامل تقویت کننده بهره وری نیروی انسانی در شرکت مّلی حفّاری ایران- کارگاه شماره یک خوزستان" انجام شد. برای سنجش ابعاد توانمندسازی شناختی کارکنان (احساس معناداری، احساس شایستگی، احساس داشتن حق انتخاب، احساس مؤثر بودن و احساس اعتماد) از از پرسشنامه میشرا و اسپریتزر، و برای سنجش عوامل تقویت کننده بهره وری نیروی انسانی (تعهد سازمانی، رضایت شغلی، مشارکت سازمانی و خلاقیت شغلی)، از پرسشنامه محقق ساخته، استفاده شد. برای تحلیل داده های تحقیق، نرم افزار SPSS به کار برده شد و از ضریب همبستگی اسپیرمن و رگرسیون چند متغیره گام به گام، نیز برای آزمون فرضیه های تحقیق، استفاده شد. نتایج تحقیق نشان دهنده وجود همبستگی قوی (R=0/817) بین "توانمندسازی شناختی کارکنان" با " عوامل تقویت کننده بهره وری نیروی انسانی" بود. همبستگی بین "توانمندسازی شناختی کارکنان" با مؤلفه مشارکت سازمانی"، دارای بیشترین ضریب همبستگی (755/0) و همین متغیر با مؤلفه "خلاقیت شغلی"، دارای کمترین ضریب همبستگی (576/0) بود. همچنین نتایج رگرسیون چند متغیره گام به گام حاکی از وجود بیشترین ضریب تأثیر (530/0) مربوط به مؤلفه "احساس اعتماد" در پیش بینی مؤلفه "رضایت شغلی" و کمترین ضریب تأثیر (276/0) مربوط به مؤلفه "احساس مؤثر بودن" در پیش بینی مؤلفه "خلاقیت شغلی" بوده است.
عبدالرضا بیگی نیا, احمد سرداری, حسن نجاری نژاد
PDF
هدف این مطالعه، بررسی رابطه حمایت سازمانی ادراک شده با تعهد سازمانی و قصد ترک خدمت کارکنان است. بدین منظور پس از مروری بر ادبیات این مفاهیم، با استفاده از روش پیمایشی رابطه بین آنها در نمونه ای از کارکنان یک سازمان دولتی مورد آزمون قرار گرفته است. همچنین رابطه مجزای ابعاد سه گانه تعهد سازمانی (تعهد عاطفی، تعهد هنجاری، تعهد مستمر) با حمایت سازمانی ادراک شده و قصد ترک خدمت نیز بررسی شده است. نتایج نشان می دهد که حمایت سازمانی ادراک شده با تعهد سازمانی کارکنان رابطه مثبت و با قصد ترک خدمت کارکنان رابطه منفی دارد. همچنین حمایت سازمانی ادراک شده با هر سه بعد تعهد سازمانی رابطه مثبت دارد که از این میان کمترین همبستگی بین حمایت سازمانی ادراک شده و تعهد مستمر وجود دارد و هر سه این ابعاد با قصد ترک خدمت رابطه منفی دارند که تعهد عاطفی بیشترین همبستگی منفی را با قصد ترک خدمت دارد.
حبیب الله دعایی, شهلا برجعلی لو
PDF
مشاغلی مانند پزشکی و پرستاری به لحاظ حجم کار زیاد و الزام ناشی از صرف ساعات متعدد در شغل، بر متصدیان شان فشارهای زیادی را وارد می سازند. حضور و اشتغال مداوم پرستاران در بیمارستان ها، درمانگاه ها و سایر مراکز درمانی از منظر متخصصان رفتار سازمانی بسیار شگفت انگیز است. در این تحقیق تلاش می شود افزایش تعهد سازمانی پرستاران و بروز رفتارهای داوطلبانه و نوع دوستانه از سوی آنان در قالب عجین شدن با کار تبیین شود. تجزیه و تحلیل یافته های تحقیق بر اساس مدل سازی معادلات ساختاری حاکی از آن است که بین عجین شدن با کار پرستاران و تعهد سازمانی آنان از یک طرف و عجین شدن با کار و بروز رفتارهای شهروندی از طرف دیگر رابطه معنادار وجود دارد. جامعه آماری شامل پرستاران شهر تهران است که در مطب، دانشکده و بیمارستان ها به طور همزمان فعالیت می کنند.
سیدرضا سید جوادین, عباس نرگسیان, جبار باباشاهی
PDF
در این تحقیق به بررسی و مطالعه رابطه بین دو متغیر فرایند مدیریت دانش و شاخص های فرهنگ سازمانی از دیدگاه رابینز پرداخته شده است. جامعه آماری این تحقیق معاونان، مدیران و کارشناسان سازمان مرکزی شهرداری مشهد به تعداد 190 نفر بوده که با توجه به آن حجم نمونه برابر با 77 نفر تعیین شد. زمان جمع آوری اطلاعات از مرداد ماه سال 1386 تا تیرماه 1387 بوده است و از پرسشنامه برای جمع آوری داده ها استفاده شده است. برای بیان توصیفی داده ها و تجزیه و تحلیل داده ها از روش آمار توصیفی شامل: فراوانی، میانگین و میانه استفاده شده است. برای بررسی نرمال بودن توزیع ها، از آزمون کولموگورف- اسمیرنوف، و به منظور بررسی معناداری فرضیه های تحقیق از آزمونهای همبستگی پیرسون و اسپیرمن به ترتیب برای توزیع های نرمال و غیرنرمال استفاده شده است. آزمون فرضیه اصلی تحقیق نشان داد که بین فرایند مدیریت دانش و شاخص های فرهنگ سازمانی در سازمان مرکزی شهرداری مشهد، رابطه معناداری (با شدت r=0.66 و p=0.000) وجود دارد.
علی حسین کشاورزی, یوسف رمضانی
PDF
دراین تحقیق ما به بررسی رابطه مدیریت دانش سازمانی و موفقیت در شرکت های صنایع غذایی عضو بورس می پردازیم. برای ارزیابی فعالیت شرکت ها در زمینه مدیریت دانش از مدل فرایند چرخه ای دانش و برای ارزیابی موفقیت شرکت ها از معیار نرخ بازده سرمایه (RIO) استفاده شده است. هدف ما در اصل بررسی تئوری مزیت های رقابتی دانش محور و رابطه مدیریت دانش و کسب مزیت رقابتی پایدار بوده است. نتایج حاصل نشان داد در میان مؤلفه های فرایند چرخه ای دانش (خلق، تجمیع، درونی سازی، اشتراک و کاربرد دانش)، خلق و کاربرد دانش قوی ترین رابطه را با کسب و حفظ مزیت رقابتی پایدار داشتند.
منیژه قره چه, محمدرضا حسومیان
PDF