palette
    درباره نویسندگان

    همایون مافی
    دانشیار دانشکده حقوق دانشگاه مازندران
    ایران

    دانشیار دانشکده حقوق دانشگاه مازندران

    سیدحسن حسینی مقدم
    دانشجوي دکتري حقوق خصوصی دانشگاه مازندران و عضو هیات علمی دانشگاه غیر انتفاعی شمال
    ایران

    دانشجوي دکتري حقوق خصوصی دانشگاه مازندران و عضو هیات علمی دانشگاه غیر انتفاعی شمال

مفهوم و قلمرو مسئولیت مدنی داوران
همایون مافی, سیدحسن حسینی مقدم

چکیده

در کنار دستگاه قضایی، از مراجع رسیدگی به دعاوي ،« نهاد داوري » در اکثر نظام هاي حقوقی
شناخته شده است. در برخی کشورها قضات در مقام رسیدگی به دعاوي به طور مطلق یا محدود،
مسئولیتی براي جبران خسارت وارده به طرفین دعوا ندارند. در حقوق ما نیز قضات تحت شرایط
خاصی وفق اصل 171 قانون اساسی، اگر در راستاي رسیدگی موجب ورود ضرر به اصحاب دعوا
شوند و منشا ورود ضرر اشتباه یا قصور قاضی باشد، مسئولیتی براي جبران خسارات وارده
نخواهند داشت. بدیهی است چنان چه علت ورود ضرر، تقصیر عمدي توام با قصد یا علم و
آگاهی قاضی در ورود ضرر باشد، بی گمان مسئولیت مدنی بر او تحمیل خواهد شد. حال آیا
داوران که همانند قضات در مقام رسیدگی به دعاوي برمی آیند، نیز از امتیاز اصل 171 قانون
اساسی برخوردار می باشند و یا بالعکس، داوران به هر شکل مسئول جبران خسارت وارده بر
طرفین دعوا می باشند؟
در مقاله ي حاضر، این موضوع را بررسی خواهیم کرد که آیا داوران به واسطه ي ضرر وارده به
اصحاب دعوا مسئولیت مدنی خواهند داشت؟ و آیا از امتیاز اصل 171 قانون اساسی بهره مند
نمی باشند؟ کوتاه آن که مفهوم و قلمرو مسئولیت داوران، داراي جنبه ي خاصی بوده و دامنه ي
آنان، متفاوت از آن چیزي است که در قواعد عام مسئولیت مدنی بیان می گردد.

Abstract
Arbitration institutions, alongside judicial organizations, are the investigative
authority into claims in the most legal systems. In some countries, a
judgment made on the investigator’s authority into a claim has no
responsibility for compensating the parties' loss, whether limited or absolute.
According to Principle 171 of Iran's Constitution, if a judge causes a loss to
a litigant and it is due to the neglect or mistake of the judge, there is no
responsibility for compensation. If the loss has been caused with the judge's
intention and is deliberate, civil responsibility would without question be
imposed on him. Now that arbitrators like the judges investigate the claim,
are they also placed under the terms of Principle number 171 or vice versa?
In this essay we discuss how judges have civil responsibility for the losses
sustained by Parties to a claim and under what circumstances they are not
liable under Principle 171. Therefore the scope of the judge's responsibility
contains a specified aspect and it is different from that under the general
rules of civil liability.
Keywords:
Arbitrator, Civil, Loss, Claim.

واژگان کلیدی
داوران، مسئولیت مدنی، تقصیر، ضرر، دعوا.

منابع و مآخذ مقاله

منابع و ماخذ

الف: فارسي

- ابهري، حميد؛ نوروزي، ناصر، مسئوليت مدني قاضي در حقوق ايران، انتشارات جنگل، چاپ اول، 1390.

- اسدي‌نژاد، سيدمحمد، اصول و مباني مقررات داوري سازمان مالكيت فكري و مقايسه آن با قانون داوري تجاري بين‌المللي ايران، رساله دكتري حقوق خصوصي دانشگاه تربيت مدرس، استاد راهنما: محمد عيسايي تفرشي، 1385.

- اشميتوف، كلايوام، حقوق تجارت بين‌الملل، جلد 2، ترجمه بهروز اخلاقي و همكاران، تهران: سمت، چاپ اول، 1378.

- اديب، محمد، وضعيت حقوقي و آثار قراردادهاي داوري منعقده بين دولت ايران و شركت‌هاي خارجي، رساله دكتري حقوق خصوصي دانشگاه تربيت مدرس، استاد راهنما: ربيعا اسكيني، 1379.

- اصغري آقمشهدي، فخرالدين؛ قرباني تيسفاني، جواد، «مسئوليت مدني قاضي»، پژوهش‌نامه حقوق و علوم سياسي دانشگاه مازندران، سال دوم، شماره هفتم، 1386.

- اميري قائم‌مقام، عبدالمجيد، كليات حقوق تعهدات و وقايع حقوقي، تهران: نشر ميزان، چاپ سوم، 1385.

- امير معزي، احمد، داوري بين‌المللي در دعاوي بازرگاني، تهران: نشر دادگستر، چاپ اول، 1385.

- باديني، حسن، فلسفه مسئوليت مدني، تهران: شركت سهامي انتشار، چاپ اول، 1384.

- باريكلو، عليرضا، مسئوليت مدني، تهران: بنياد حقوقي ميزان، چاپ دوم، 1387.

- جليلوند، يحيي، مسئوليت مدني قضات و دولت در حقوق ايران، فرانسه و آمريكا، تهران: نشر يلدا، چاپ اول، 1373.

- جنيدي، لعيا، نقد و بررسي تطبيقي قانون داوري تجاري بين‌المللي، انتشارات دانشكده حقوق و علوم سياسي دانشگاه تهران، چاپ اول، 1376.

- جنيدي، لعيا، قانون حاكم بر داوري‌هاي تجاري بين‌المللي، تهران: نشر دادگستر، چاپ اول، 1378.

- حسيني‌نژاد، حسينقلي، مسئوليت مدني، ناشر جهاد دانشگاهي دانشگاه شهيد بهشتي، چاپ دوم، 1370.

- خزاعي حسين، «راي داور در حقوق داخلي و تجارت بين‌الملل»، فصلنامه حقوق دانشكده حقوق دانشگاه تهران، دوره 37، شماره 3، 1386.

- خزاعي، حسين، حقوق تجارت بين‌الملل، جلد 7، تهران: نشر قانون، چاپ اول، 1386.

- جعفري لنگرودي، محمدجعفر، دايره‌المعارف حقوق مدني و تجارت، تهران: گنج دانش، چاپ اول، 1388.

- داراب‌پور، مهراب، مسئوليت‌هاي خارج از قرارداد، تهران: انتشارات مجد، چاپ اول، 1387.

- ژوردن، پاتريس، اصول مسئوليت مدني، ترجمه مجيد اديب، تهران: نشر ميزان، چاپ دوم، 1385.

- شمس ،عبدالله، «موافقت‌نامه داوري و صلاحيت دادگاه»، مجله تحقيقات حقوقي دانشكده حقوق دانشگاه شهيد بهشتي، شماره 37، 1382.

- شمس،‌عبدالله، آيين دادرسي مدني، دوره پيشرفته، جلد 3، تهران: نشر دراك، چاپ دهم، 1386.

- صالحي مازندراني، محمد، «تاملي بر مسئوليت مدني قاضي در اصل 171 ق اساسي»، مجله فقه و حقوق، سال دوم، شماره 7، 1384.

- صفايي، حسين؛ رحيمي حبيب‌الله، مسئوليت مدني، تهران: سمت، چاپ دوم، 1390.

- صفايي، حسين، حقوق بين‌الملل و داوري‌هاي بين‌المللي، تهران: نشر ميزان، چاپ اول، 1375.

- عاشوري، مرتضي، مسئوليت داور، پايان‌نامه كارشناسي ارشد حقوق تجارت بين‌الملل دانشگاه شهيد بهشتي، استاد راهنما: حميدرضا نيكبخت، 1389.

- علمي، حسين، تحليل محدوديت‌هاي اراده در داوري تجاري بين‌المللي، رساله دكتري حقوق خصوصي دانشگاه تربيت مدرس، استاد راهنما: مرتضي شهبازي‌نيا، 1391.

- قاسم‌زاده، مرتضي، مسئوليت مدني بدون قرارداد، تهران: بنياد حقوقي ميزان، چاپ هشتم، 1388.

- قرباني تيسفاني، جواد، مسئوليت مدني ناشي از تقصير يا اشتباه قاضي، پايان‌نامه مقطع كارشناسي ارشد دانشگاه مازندران، استاد راهنما: مرتضي قاسم‌زاده، 1383.

- كاتوزيان، ناصر، مباني حقوق عمومي، تهران: نشر دادگستر، چاپ اول، 1377.

- كاتوزيان، ناصر، مسئوليت مدني، جلد 1، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ دهم، 1390.

- كاتوزيان، ناصر، حقوق مدني - اعمال حقوقي، تهران: شركت سهامي انتشار، چاپ هشتم، 1381.

- كشكولي، رسول، مباني ابطال و بطلان آراي داوري در نظام حقوقي ايران، پايان‌نامه كارشناسي ارشد حقوق خصوصي دانشگاه تربيت مدرس، استاد راهنما: مرتضي شهبازي‌نيا، 1387.

- كلانتريان، مرتضي، بررسي مهم‌ترين نظام‌هاي حقوقي داوري در جهان، تهران: انتشارات دفتر خدمات حقوقي بين‌المللي، چاپ اول، 1374.

- كينگز، آتورتي، «داوري تجاري و اصول حاكم بر آن در حقوق انگليس»، ترجمه حسين ميرمحمدصادقي، مجله حقوقي، شماره 10، 1368.

- لورسا، ميشل، مسئوليت مدني، ترجمه محمد اشتري، تهران: نشر حقوقدانان، چاپ اول، 1375.

- نيكبخت، حميدرضا، «مسوليت سازمان داوري در داوري»، مجله پژوهش‌هاي حقوقي شهر دانش، ويژه‌نامه يكصدمين سال تاسيس نهاد داوري، 1370.

- هولتزمن، هوارد، ام.، «داوري در ايالات متحده امريكا»، ترجمه علي قاسمي، فصلنامه ديدگاه‌هاي حقوقي دانشكده علوم قضايي، شماره 25، 1381.

- هاوس مينيجر، كريستين، «مسئوليت مدني داوران»، ترجمه محمدجواد ميرفخرايي، مجله حقوقي، شماره 15 و 14، 1370.

- واحدي، قدرت‌الله، بايسته‌هاي آيين دادرسي مدني، تهران: نشر ميزان، چاپ اول، 1379.

- يزدانيان، عليرضا، قواعد عمومي مسئوليت مدني، جلد اول، تهران: نشر ميزان، چاپ اول، 1386.

ب: انگليسي

- Hwang, Michael, Contemporary Issues in International Arbitration and Mediation, Martinus Nijhoff Publishers, 2007.

- Domk, Martin. The Arbitrators Immunity from Liability, 1971, available at: http://heinonline.org pp. 99-105.

- Franck, Susan, the Liability of International Arbitrators & Comparative and Analysis and Proposal for Qualified Immunity, 2000, available at: http://heine.org.

- Mullerat, Ramon, the Liability of Arbitrators: A Survey of Current Practice, International Bar Association, Commission on Arbitration Chicago, 2006.

- Nolan, Dennis R. and Abrams Royer I., Arbitral Immunity, Industrial Relations Law Journal, Volume 11, No 2, 1989, available at: heinonline- 228.

- Folbery, Jay, Arbitration Ethics - Is California the Future, 18. 343. 2002-2003, available at: http://hein on line. org pp. 361-390.

- Guide lines on Conflicts of Interest in International Arbitration, available at: www.ibanet.org/.../Default? eb 14.


DOI: http://dx.doi.org/10.22034/rj.v17i66.6147
ارجاعات
  • در حال حاضر ارجاعی نیست.